QMR คืออะไร ย่อมาจากอะไร ทำหน้าที่อะไรบ้าง

อัปเดตล่าสุด: 4 ตุลาคม 2569

QMR ย่อมาจาก Quality Management Representative หรือตัวแทนฝ่ายบริหารด้านคุณภาพครับ คือคนที่องค์กรตั้งขึ้นมาให้ดูแลระบบ ISO 9001 ทั้งระบบ เป็นคนที่ผู้ตรวจจะถามหาเป็นคนแรกเวลามาตรวจ แต่ความจริงที่คนส่วนใหญ่ไม่รู้คือ มาตรฐานเลิกบังคับให้มีตำแหน่งนี้ตั้งแต่เวอร์ชั่น ISO9001:2015 แล้ว! องค์กรไทยเกือบทุกแห่งยังมีตำแหน่งนี้อยู่ — และนั่นก็ไม่ใช่เรื่องที่ผิดครับ

ถ้าคุณเพิ่งถูกเรียกเข้าห้องแล้วหัวหน้าบอกว่า “ต่อไปคุณเป็น QMR นะ” แล้วคุณกลับมานั่งงงที่โต๊ะ หน้านี้เขียนให้คุณโดยเฉพาะครับ ผมจะบอกว่าคุณต้องทำอะไรบ้าง เริ่มตรงไหนก่อน และอะไรที่ควรไม่ใช่หน้าที่คุณ

QMR ย่อมาจากอะไร

ที่คุณเห็น	อ่านว่าอะไร
QMR	Quality Management Representative — ตัวแทนฝ่ายบริหารด้านคุณภาพ
QMS	Quality Management System — ระบบบริหารคุณภาพ คือตัวระบบที่คุณต้องดูแล
MR	ย่อสั้นของคำเดียวกัน บางที่เรียกแค่ MR เฉย ๆ
DCC	คนละคนกับ QMR — Document Control Center คนคุมเอกสาร มักเป็นลูกทีมของ QMR

บางองค์กรเรียกตำแหน่งนี้ว่า ผู้แทนฝ่ายบริหาร · ผู้จัดการระบบคุณภาพ · QMS Manager หรือ ISO Coordinator ก็มีครับ ชื่อไม่สำคัญเท่ากับว่าใครถือหน้าที่จริง

QMR ทำอะไรบ้าง งานจริง ๆ คืออะไร

งานของ QMR ฟังดูยิ่งใหญ่ แต่ไม่เข้าใจว่าต้องทำอะไร หลังจากอ่านรายละเอียดงานแล้ว ผมเลยตั้งใจเขียนในสิ่งที่คุณต้องทำจริงๆในแต่ละเดือน แล้ววงเล็บไว้ว่า แต่ละงาน มันคือข้อกำหนดข้อไหน ใน ISO 9001:2026 ครับ

งานที่คุณต้องทำจริง	แปลเป็นภาษามาตรฐานว่า
คอยดูว่าเอกสารทุกฉบับเป็นเวอร์ชันล่าสุด ไม่มีของเก่าค้างอยู่หน้างาน	ควบคุมเอกสารสารสนเทศ (7.5)
จัดตารางให้มีคนไปตรวจแต่ละแผนกปีละครั้ง แล้วรวบรวมผล	การตรวจประเมินภายใน (9.2)
นัดผู้บริหารประชุมปีละครั้ง เตรียมวาระ เตรียมตัวเลขให้ครบ	การทบทวนของฝ่ายบริหาร (9.3)
ตามให้แต่ละแผนกแก้ปัญหาที่เจอ และปิดให้ทันก่อนตรวจรอบหน้า	ความไม่เป็นไปตามข้อกำหนดและการแก้ไข (10.2)
เก็บตัวเลขจากทุกแผนกมาดูว่าเป้าที่ตั้งไว้ถึงหรือยัง	การเฝ้าติดตาม วัดผล วิเคราะห์ (9.1)
เป็นคนคุยกับหน่วยรับรองเวลานัดตรวจและส่งเอกสาร	ไม่มีข้อกำหนด — เป็นงานที่องค์กรมอบหมายเอง

สังเกตแถวสุดท้ายครับ งานที่กินเวลา QMR มากที่สุดกลับเป็นงานที่มาตรฐานไม่ได้เขียนไว้เลย

4 เรื่องที่คนเข้าใจผิดเรื่อง QMR

ที่เข้าใจกัน	ความจริง
มาตรฐานบังคับให้ต้องมี QMR	ไม่บังคับ ISO 9001:2008 บังคับ (ข้อ 5.5.2) แต่ ISO 9001:2015 ตัดออก เปลี่ยนเป็นให้ผู้บริหารมอบหมายหน้าที่ให้ใครก็ได้ จะกระจายให้หลายคนก็ได้แล้วครับ
ยกเลิกไม่ได้ เพราะเคยแจ้งหน่วยรับรองไว้แล้ว	ยกเลิกได้ครับ และมาตรฐานก็ระบุเองว่าไม่ต้องยกเลิกถ้าคุณยังอยากมี — เลือกได้ทั้งสองทาง ที่ต้องมีคือหลักฐานว่าหน้าที่ทั้งหมดมีคนรับผิดชอบครบ
ระบบคุณภาพเป็นงานของ QMR คนเดียว	ไม่ใช่ครับ มาตรฐานผูกความรับผิดชอบไว้กับผู้บริหารระดับสูงโดยตรง (ข้อ 5.1) QMR เป็นคนที่ได้รับมอบหมายมาดูแล ไม่ใช่เจ้าของงาน
ต้องเป็นคนจากฝ่าย QA/QC เท่านั้น	ไม่จำเป็นเลยครับ มาตรฐานไม่ได้กำหนดว่าต้องมาจากฝ่ายไหน สิ่งที่จำเป็นจริงคือคนคนนั้นต้องมีอำนาจพอที่จะสั่งงานข้ามแผนกได้

มาตรฐานพูดถึง QMR ไว้ตรงไหน

ถ้าคุณเปิดเล่มมาตรฐานฉบับปัจจุบันหาคำว่า QMR คุณจะไม่เจอครับ เพราะมันหายไปตั้งแต่ปี 2015 แล้ว สิ่งที่มาแทนคือข้อกำหนด 5.3 บทบาท ความรับผิดชอบ และอำนาจ ซึ่งเขียนว่าผู้บริหารระดับสูงต้องมอบหมายและสื่อสารความรับผิดชอบเหล่านี้ให้ชัด

ฉบับเวอร์ชั่น	เรื่อง QMR
ISO 9001:2008	บังคับให้แต่งตั้ง Management Representative ( MR ) ที่ข้อ 5.5.2
ISO 9001:2015	ตัดข้อบังคับออก เปลี่ยนเป็นข้อ 5.3 มอบหมายหน้าที่ให้ใครก็ได้
ISO 9001:2026	ยังไม่กลับมา — ข้อ 5.3 ยังเป็นการมอบหมายหน้าที่เหมือนเดิม

เหตุผลที่องค์กรไทยส่วนใหญ่ยังตั้ง QMR อยู่ไม่ใช่เพราะโดนบังคับครับ แต่เพราะเวลาผู้ตรวจถามหาคนรับผิดชอบ การมีคนเดียวที่ตอบได้ทุกเรื่องสะดวกกว่าการไล่ตามคำตอบจากหลายๆคนมาก

ISO 9001:2026 กระทบหน้าที่ QMR ตรงไหน

ข้อ 5.3 ในเวอร์ชั่นใหม่ 2026 ไม่ได้เพิ่มหน้าที่ใหม่ให้คุณครับ แต่สลับลำดับข้อย่อย ซึ่งมีผลกับเอกสารที่อ้างเลขข้อย่อยไว้

สิ่งที่เปลี่ยน	แปลว่าอะไรกับคุณ
ข้อย่อย b) กับ c) สลับที่กัน	ถ้าใบพรรณนางานหรือคำสั่งแต่งตั้งของคุณอ้างว่า “ตามข้อ 5.3 b)” ต้องไล่เช็กว่ายังตรงอยู่ไหม
เพิ่มข้อย่อย e) รายงานโอกาสในการปรับปรุง	ไม่ใช่งานใหม่ — เดิมอยู่รวมในข้อ c) แล้ว แค่แยกออกมาให้เห็นชัดขึ้น
ประโยคนำตัดคำว่า “เข้าใจ” ออก	เรื่องความเข้าใจย้ายไปอยู่ข้อ 7.3 ความตระหนักรู้แทน คุณยังต้องทำอยู่ แค่คนละข้อ
ชื่อหัวข้อตัดคำว่า Organizational ออก	ไม่กระทบอะไรกับงานคุณ

อ่านรายละเอียดข้อที่เปลี่ยนทั้งเล่มได้ที่ สรุปข้อกำหนด ISO 9001:2026 ทั้งหมด ครับ

เพิ่งได้เป็น QMR ต้องเริ่มตรงไหนก่อน

อย่าเพิ่งไปอ่านมาตรฐานทั้งเล่มครับ เสียเวลาและจำไม่ได้ ทำ 6 อย่างนี้ตามลำดับก่อน

ลำดับ	ทำอะไร	ไปหาที่ไหน
1	ดูใบรับรองว่าหมดอายุวันไหน และตรวจครั้งหน้าเมื่อไร	ตัวใบรับรอง หรือถามฝ่ายที่เก็บเอกสารบริษัท
2	ขอรายงานผลตรวจครั้งล่าสุดมาอ่าน ดูว่ามีอะไรค้างอยู่	QMR คนเดิม หรืออีเมลที่หน่วยรับรองส่งมา
3	เช็กว่ามี NC ที่ยังปิดไม่ได้ค้างอยู่กี่ข้อ	รายงานผลตรวจข้อ 2 · แฟ้ม CAR
4	หาคู่มือคุณภาพหรือทะเบียนเอกสารมาดูว่าระบบมีอะไรบ้าง	เซิร์ฟเวอร์ส่วนกลาง หรือแฟ้มที่ DCC ถืออยู่
5	ดูว่าการทบทวนของฝ่ายบริหารครั้งล่าสุดจัดเมื่อไร	รายงานการประชุมทบทวนฝ่ายบริหาร
6	ถามผู้บริหารว่าจะให้คุณมีอำนาจสั่งงานข้ามแผนกได้แค่ไหน	คุยตรงกับผู้บริหารระดับสูง — ข้ามข้อนี้ไม่ได้

ข้อ 6 สำคัญที่สุดครับ QMR ที่คุมระบบไม่ได้ หรือ ไม่สามารถทำตามข้อกำหนดได้ ไม่ใช่ไม่เก่งครับ แต่ไม่มีอำนาจไปตามงานคนที่ตำแหน่งสูงกว่านั่นเอง

สิ่งที่คุณไม่ต้องทำ

สิ่งที่หลายคนคิดว่าต้องทำ	ความจริง
ท่องข้อกำหนดให้ได้ทุกข้อก่อนเริ่มงาน	ไม่ต้องขอร้อง เปิดดูตอนใช้ก็ได้ สิ่งที่ต้องรู้ขึ้นใจมีแค่ว่าเอกสารอะไรอยู่ตรงไหน และใครรับผิดชอบอะไรก็พอครับ
เขียนคู่มือคุณภาพใหม่ทั้งเล่ม	ไม่เอานะเกรงใจ ! ฉบับเวอร์ชั่น 2015 เป็นต้นมาไม่บังคับให้มีคู่มือคุณภาพแล้วด้วยซ้ำ ถ้าของเดิมมีอยู่และใช้ได้ ก็ใช้ต่อ
เปลี่ยนเลขเอกสารให้ตรงกับเลขข้อกำหนด	ไม่ต้องแล้วครับ มาตรฐานระบุไว้เองว่าไม่ต้องจัดโครงสร้างเอกสารตามลำดับข้อ
ตรวจภายในเองทุกแผนกคนเดียว	ไม่ต้องครับ และไม่ควร เพราะคุณตรวจงานที่ตัวเองดูแลอยู่ไม่ได้ ต้องมีผู้ตรวจภายในคนอื่นร่วมด้วย

ตรวจคู่มือคุณภาพของคุณ ต้องแก้กี่ข้อความ — อัปโหลดไฟล์ .docx แล้วเห็นจำนวนข้อความที่ต้องแก้ทันที

ISO 9001 คืออะไร อธิบายแบบง่าย ๆ → | ดูบริการที่ปรึกษา ISO 9001:2026 →

คำถามที่พบบ่อย

QMR ต้องมีใบรับรองหรือต้องผ่านอบรมอะไรไหม

มาตรฐานไม่ได้กำหนดว่า QMR ต้องผ่านหลักสูตรใดครับ แต่กำหนดว่าคนที่ทำงานกระทบคุณภาพต้องมีความสามารถเพียงพอ และองค์กรต้องมีหลักฐานเรื่องนี้ (ข้อ 7.2) ในทางปฏิบัติหลักฐานที่ผู้ตรวจยอมรับง่ายที่สุดคือใบผ่านการอบรมข้อกำหนดและหลักสูตรผู้ตรวจประเมินภายใน ( เรามีให้บริการนะครับ ขายของหน่อยครับ 🙂 )

QMR กับ QA ต่างกันอย่างไร

QA ดูคุณภาพของสินค้าครับ ตรวจของ ตรวจงาน ตัดสินว่าผ่านหรือไม่ผ่าน ส่วน QMR ดูคุณภาพของระบบ คือดูว่าทั้งองค์กรทำงานตามที่เขียนไว้หรือเปล่า หลายองค์กรให้คนเดียวทำทั้งสองตำแหน่ง ซึ่งทำได้ แต่ต้องระวังตอนตรวจภายใน เพราะจะกลายเป็นตรวจงานตัวเอง

องค์กรจะไม่ตั้ง QMR เลยได้ไหม

ได้ครับ ตั้งแต่เวอร์ชั่น 2015 เป็นต้นมา มาตรฐานอนุญาตให้กระจายหน้าที่ไปหลายคนได้ เช่น ให้ฝ่ายผลิตดูข้อ 8 ฝ่ายบุคคลดูข้อ 7.2 สิ่งที่ต้องมีคือหลักฐานว่ามอบหมายครบทุกหน้าที่และทุกคนรู้ว่าตัวเองรับผิดชอบอะไร ข้อควรระวังคือเวลาผู้ตรวจมา เขาจะต้องไล่ถามหลายคนแทนที่จะถามคนเดียว

QMR ลาออกกะทันหัน ต้องทำอย่างไร

ทำใจ เอ้ย! ทำสิ่งที่ต้องรีบทำคือออกคำสั่งแต่งตั้งคนใหม่ และแจ้งให้ทุกฝ่ายทราบครับ เพราะข้อ 5.3 กำหนดให้มอบหมายและสื่อสารความรับผิดชอบให้ชัดเจน ถ้าตำแหน่งว่างอยู่ตอนผู้ตรวจมา แล้วไม่มีใครตอบได้ว่าใครดูแลระบบ นั่นเป็นจุดที่ออก NC (Nonconformity) ได้

ฉบับเวอร์ชั่นใหม่ 2026 จะเอาตำแหน่ง QMR กลับมาบังคับไหม

ไม่เลยครับ ข้อกำหนด 5.3 ใน ISO9001:2026 ยังเป็นการมอบหมายหน้าที่เหมือนเวอร์ชั่น 2015 ไม่มีการนำข้อบังคับเรื่องตัวแทนฝ่ายบริหารกลับมา สิ่งที่เปลี่ยนคือลำดับข้อย่อยและถ้อยคำในบางคำในข้อกำหนดเท่านั้นครับ