อัปเดตล่าสุด: 4 ตุลาคม 2569
ข้อกำหนดที่เกี่ยวข้อง: ข้อกำหนด 5.2 (Quality policy)
นโยบายคุณภาพ (Quality Policy) คือคำประกาศของผู้บริหารระดับสูงสุด ที่เอาไว้กำหนดทิศทางและความมุ่งมั่นด้านคุณภาพขององค์กร ในฉบับ 2026 ครับ ข้อกำหนด 5.2 มีการปรับโครงสร้างข้อย่อย แยกให้ชัดครับ ระหว่างขณะจัดทำ/กำลังทบทวนเปลี่ยนนโยบายคุณภาพ กับ การนำนโยบายไปใช้หลังจากได้ นโยบายคุณภาพแล้ว และเพิ่มคำว่านำไปปฏิบัติ (implemented) ซึ่งทำให้การมีนโยบายติดผนังอย่างเดียวนั้น ไม่เพียงพออีกต่อไปครับ
ข้อกำหนด 5.2.1 การจัดทำนโยบายคุณภาพ
ฉบับเวอร์ชั่น 2015 มี 4 ข้อย่อย และ ISO 9001:2026 นั้นถูกเพิ่มเป็น 5 ข้อย่อย โดยไม่มีข้อใดถูกลบออกไปครับ แต่จะถูกแยกข้อย่อยแรกออกเป็นสองส่วน และแยกกันให้ชัด โดยข้อแรก เป็นเรื่องว่าถึงการ เน้นเฉพาะขณะกำลังจัดทำหรือ ทบทวนเปลี่ยนนโยบายคุณภาพ ท่านผู้บริการระดับสูงต้อง ทำอย่างไร คิดอย่างไรบ้างครับ
| เวอร์ชั่น 2026 | สาระ | มาจาก 2015 | สิ่งที่เปลี่ยน |
|---|---|---|---|
| a) | เหมาะสมกับวัตถุประสงค์ขององค์กร | a) ครึ่งแรก | ตัดคำว่าบริบทออก เหลือเฉพาะวัตถุประสงค์ |
| b) | เป็นกรอบสำหรับการกำหนดวัตถุประสงค์คุณภาพ | b) | ไม่เปลี่ยน |
| c) | มีความมุ่งมั่นที่จะทำให้บรรลุ (meet) ข้อกำหนดที่เกี่ยวข้อง | c) | เปลี่ยนคำจาก satisfy เป็น meet |
| d) | มีความมุ่งมั่นในการปรับปรุง QMS อย่างต่อเนื่อง | d) | ไม่เปลี่ยน |
| e) | คำนึงถึงบริบทขององค์กรและสนับสนุนทิศทางกลยุทธ์ | a) ครึ่งหลัง | ข้อย่อยใหม่ ที่แยกออกมา |
จุดที่ควรสังเกตในข้อ 5.2.1
1. ประโยคนำที่สั้นลง ISO 9001:2015 เขียนว่าผู้บริหารระดับสูงต้อง จัดทำ นำไปปฏิบัติ และคงรักษาไว้ ซึ่งนโยบายคุณภาพ ISO 9001:2026 เหลือเพียง จัดทำ อย่างเดียว แต่ไม่ได้แปลว่าหน้าที่หายไปครับ แต่เป็นเพราะแยกคำว่านำไปปฏิบัติย้ายไปอยู่ที่ข้อ 5.2.2 d) แทนครับ
2. ขยายคำว่าจัดทำนโยบายคุณภาพ ISO 9001 2015 กำหนดว่า การจัดทำนโยบายคุณภาพ ต้อง เหมาะสมกับวัตถุประสงค์ และ บริบทของบริษัทตามทิศทางกลยุทธ์ แต่ ฉบับใหม่ เหลือแค่ การจัดทำนโยบายคุณภาพ ต้องคำนึงถึง
3. การแยกข้อย่อยทำให้ตรวจง่ายขึ้น เดิมข้อ a) รวมสามเรื่องไว้ด้วยกันคือวัตถุประสงค์ บริบท และทิศทางกลยุทธ์ เมื่อแยกเป็น a) กับ e) ผู้ตรวจสามารถระบุได้ชัดว่าองค์กรขาดเรื่องใดกันแน่
ข้อกำหนด 5.2.2 นโยบายคุณภาพต้อง
ส่วนนี้เปลี่ยนมากกว่า 5.2.1 และมีข้อกำหนดใหม่ที่ส่งผลต่อการตรวจประเมินโดยตรงครับ
| เวอร์ชั่นใหม่ 2026 | สาระ | มาจาก 2015 | สิ่งที่เปลี่ยน |
|---|---|---|---|
| a) | มีอยู่เป็นเอกสารสารสนเทศ | a) | ตัดคำว่าคงรักษาไว้ (maintained) |
| b) | ได้รับการสื่อสารภายในองค์กร | b) แยกส่วน | แยกออกมาเป็นข้อเดี่ยว |
| c) | พร้อมให้ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียตามความเหมาะสม | c) | ตัดคำว่าที่เกี่ยวข้อง (relevant) |
| d) | ได้รับการนำไปปฏิบัติ เข้าใจ และประยุกต์ใช้ในองค์กร | b) แยกส่วน | เพิ่มคำว่านำไปปฏิบัติ (implemented) |
3 ผลกระทบที่องค์กรต้องเตรียมรับมือ
1. ขยายคำว่า คงรักษาไว้ ไปสู่การนำไปปฏิบัติ – เป็นคำใหม่ทั้งหมด
Version iso 9001 2015 ต้องการเพียงให้นโยบายได้รับการ สื่อสาร เข้าใจ และประยุกต์ใช้ ISO 9001 2026 เพิ่มคำว่า นำไปปฏิบัติ เข้ามาข้างหน้า
ผลในทางปฏิบัติคือ ผู้ตรวจประเมินสามารถออกข้อบกพร่องได้ หากองค์กรมีนโยบายติดผนัง พนักงานท่องได้ แต่พิสูจน์ไม่ได้ว่านโยบายถูกแปลงเป็นการปฏิบัติจริง องค์กรจึงควรเตรียมแสดงเส้นทางเชื่อมโยงจากถ้อยคำในนโยบาย ไปสู่วัตถุประสงค์คุณภาพ และไปสู่กิจกรรมหรือตัวชี้วัดที่ทำอยู่จริง
2. ตัดคำว่าที่เกี่ยวข้องออก ขอบเขตการเผยแพร่กว้างขึ้น
ฉบับเวอร์ชั่น 2015 ระบุว่านโยบายต้องพร้อมให้ ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียที่เกี่ยวข้อง ISO 9001 2026 เหลือเพียง ผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย องค์กรที่เคยจำกัดการเผยแพร่เฉพาะลูกค้าหลักหรือผู้ขายบางราย ควรทบทวนว่าควรเผยแพร่กว้างขึ้นหรือไม่ วิธีที่ง่ายและสิ้นสุดข้อโต้แย้งคือเผยแพร่บนเว็บไซต์องค์กรครับ
ข้อความว่า ตามความเหมาะสม ยังคงอยู่ องค์กรจึงยังใช้ดุลยพินิจได้ แต่ต้องอธิบายเหตุผลได้หากเลือกไม่เผยแพร่
3. ตัดคำว่าคงรักษาไว้ แต่ยังต้องทบทวน
ข้อ a) เดิมเขียนว่า มีอยู่และคงรักษาไว้ เป็นเอกสารสารสนเทศ ISO 9001:2026 เหลือเพียง มีอยู่ ซึ่งสอดคล้องกับการปรับถ้อยคำทั่วทั้งมาตรฐาน
อย่างไรก็ตาม ไม่ได้แปลว่าองค์กรไม่ต้องทบทวนนโยบายอีกต่อไป เพราะการทบทวนความเหมาะสมของนโยบายยังอยู่ในขอบเขตของการทบทวนฝ่ายบริหารตามข้อกำหนด 9.3 การกำหนดรอบทบทวนนโยบายไว้ในวาระประชุมประจำปีจึงยังเป็นแนวปฏิบัติที่ดี
ตัวอย่างนโยบายคุณภาพที่สอดคล้องข้อกำหนดใหม่
ตัวอย่างด้านล่างเป็นนโยบายคุณภาพของโรงงานผลิตชิ้นส่วนสมมตินะครับ ใช้เป็นแนวทางได้ แต่ห้ามคัดลอกไปใช้โดยไม่ปรับให้ตรงกับองค์กรของตนเอง เพราะข้อ 5.2.1 a) กำหนดว่าต้องเหมาะสมกับวัตถุประสงค์ขององค์กร นโยบายที่ลอกมาจะขัดข้อกำหนดนี้ทันที
นโยบายคุณภาพ บริษัท ตัวอย่าง จำกัด
บริษัทมุ่งมั่นผลิตชิ้นส่วนโลหะที่ตรงตามข้อกำหนดของลูกค้าและกฎหมายที่เกี่ยวข้อง ส่งมอบตรงเวลา และพัฒนาระบบบริหารคุณภาพอย่างต่อเนื่อง โดยยึดหลักการทำงานที่โปร่งใสและให้ความสำคัญกับการพัฒนาบุคลากรทุกระดับ
บริษัทกำหนดวัตถุประสงค์คุณภาพประจำปีที่วัดผลได้จากนโยบายฉบับนี้ และทบทวนความเหมาะสมของนโยบายในการประชุมทบทวนฝ่ายบริหารทุกปี
ตรวจสอบว่าตัวอย่างครอบคลุมข้อกำหนดใดบ้าง
| ข้อกำหนด | ข้อความในตัวอย่างที่ตอบข้อนี้ |
|---|---|
| 5.2.1 a) เหมาะสมกับวัตถุประสงค์ | ระบุชัดว่าผลิตชิ้นส่วนโลหะ ไม่ใช่ถ้อยคำกลางที่ใช้กับธุรกิจใดก็ได้ |
| 5.2.1 b) เป็นกรอบวัตถุประสงค์คุณภาพ | ประโยคปิดที่ระบุว่ากำหนดวัตถุประสงค์ที่วัดผลได้จากนโยบายฉบับนี้ |
| 5.2.1 c) มุ่งมั่นบรรลุข้อกำหนด | ตรงตามข้อกำหนดของลูกค้าและกฎหมายที่เกี่ยวข้อง |
| 5.2.1 d) มุ่งมั่นปรับปรุงต่อเนื่อง | พัฒนาระบบบริหารคุณภาพอย่างต่อเนื่อง |
| 5.2.1 e) คำนึงถึงบริบทและกลยุทธ์ | การส่งมอบตรงเวลาและการพัฒนาบุคลากร สะท้อนประเด็นจากการวิเคราะห์บริบท |
สังเกตว่าตัวอย่างนี้ไม่ยาว แต่ทุกวรรคมีที่มา นโยบายที่ยาวหลายย่อหน้าแต่เป็นถ้อยคำสวยงามลอยๆ จะตรวจยากกว่า เพราะพิสูจน์ไม่ได้ว่านำไปปฏิบัติอย่างไร
เช็คลิสต์ทบทวนนโยบายคุณภาพสำหรับ ISO 9001:2026
- นโยบายระบุลักษณะธุรกิจของเราชัดหรือไม่ — ถ้าเปลี่ยนชื่อบริษัทแล้วใช้กับธุรกิจอื่นได้ทันที แปลว่ายังไม่เหมาะสมกับวัตถุประสงค์ตามข้อ 5.2.1 a)
- มีร่องรอยว่าได้คำนึงถึงบริบทหรือไม่ — เชื่อมโยงกับผลการวิเคราะห์บริบทตามข้อ 4.1 ได้หรือไม่ ตามข้อ 5.2.1 e)
- วัตถุประสงค์คุณภาพปีนี้มาจากนโยบายจริงหรือไม่ — ถ้าวัตถุประสงค์ไม่มีอะไรโยงกับถ้อยคำในนโยบายเลย แปลว่านโยบายยังไม่เป็นกรอบตามข้อ 5.2.1 b)
- พิสูจน์การนำไปปฏิบัติได้หรือไม่ — ข้อใหม่ตามข้อ 5.2.2 d) ต้องแสดงได้ว่าถ้อยคำในนโยบายกลายเป็นกิจกรรมหรือตัวชี้วัดจริง
- ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียเข้าถึงนโยบายได้หรือไม่ — เมื่อตัดคำว่าที่เกี่ยวข้องออก ควรพิจารณาเผยแพร่บนเว็บไซต์
- มีรอบทบทวนนโยบายหรือไม่ — แม้ตัดคำว่าคงรักษาไว้ แต่ควรคงวาระทบทวนไว้ในการประชุมทบทวนฝ่ายบริหาร
ตรวจคู่มือคุณภาพของคุณ ต้องแก้กี่ข้อความ — อัปโหลดไฟล์ .docx แล้วเห็นจำนวนข้อความที่ต้องแก้ทันที
ดูสรุปทุกข้อกำหนดที่เปลี่ยนแปลงใน ISO 9001:2026 → | ดูเรื่องข้อกำหนด 5.1 วัฒนธรรมคุณภาพ →
ตรวจคู่มือคุณภาพของคุณว่าต้องแก้กี่จุด
คุณจะเห็นว่าแต่ละข้อกำหนด ISO 9001:2026 เปลี่ยนจุดไหนบ้างทันทีครับ! ส่งคู่มือคุณภาพไฟล์ .docx มา
4.1 เพิ่ม shall ใหม่: ต้องพิจารณาว่าสภาพภูมิอากาศเกี่ยวข้องกับ QMS หรือไม่
ไฟล์ขึ้นเซิร์ฟเวอร์เฉพาะตอนที่ท่านกดส่งเอง แล้วลบอัตโนมัติใน 14 วัน
คำถามที่พบบ่อย
นโยบายคุณภาพต้องเขียนยาวแค่ไหน?
มาตรฐานไม่ได้กำหนดความยาว สิ่งที่กำหนดคือต้องครอบคลุม 5 ประเด็นตามข้อ 5.2.1 ในทางปฏิบัติ นโยบายความยาว 3 ถึง 6 บรรทัดที่ทุกวรรคมีที่มาและพิสูจน์ได้ ดีกว่านโยบายยาวหลายย่อหน้าที่เต็มไปด้วยถ้อยคำสวยงามแต่วัดผลไม่ได้
ต้องแก้นโยบายคุณภาพเดิมเมื่อเปลี่ยนเป็นฉบับเวอร์ชั่น 2026 หรือไม่?
ไม่จำเป็นต้องแก้ถ้อยคำเสมอไป เพราะข้อกำหนด 5 ข้อของ 5.2.1 ยังเป็นเนื้อหาเดิม เพียงจัดเรียงใหม่ สิ่งที่ต้องเตรียมเพิ่มคือหลักฐานการนำไปปฏิบัติตามข้อ 5.2.2 d) และการพิจารณาเผยแพร่ให้ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียกว้างขึ้น
คำว่านำไปปฏิบัติ (implemented) ต้องแสดงหลักฐานอย่างไร?
แสดงเส้นทางเชื่อมโยงจากถ้อยคำในนโยบาย ไปสู่วัตถุประสงค์คุณภาพ และไปสู่กิจกรรมหรือตัวชี้วัดที่ดำเนินการจริง เช่น ถ้านโยบายระบุเรื่องส่งมอบตรงเวลา ควรมีวัตถุประสงค์เรื่องอัตราการส่งมอบตรงเวลาและมีข้อมูลติดตามผล
คัดลอกตัวอย่างนโยบายคุณภาพจากบริษัทอื่นมาใช้ได้หรือไม่?
ไม่ควร เพราะข้อ 5.2.1 a) กำหนดว่านโยบายต้องเหมาะสมกับวัตถุประสงค์ขององค์กร นโยบายที่คัดลอกมาจะไม่สะท้อนลักษณะธุรกิจและบริบทของตนเอง ซึ่งเป็นจุดที่ผู้ตรวจประเมินสังเกตได้ง่าย ใช้ตัวอย่างเป็นแนวทางโครงสร้างได้ แต่เนื้อหาต้องเขียนจากบริบทของตนเอง
นโยบายคุณภาพต้องเผยแพร่บนเว็บไซต์หรือไม่?
ไม่ได้บังคับ ข้อกำหนดระบุว่าต้องพร้อมให้ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียตามความเหมาะสม แต่เมื่อ ISO 9001 2026 ตัดคำว่าที่เกี่ยวข้องออก ขอบเขตจึงกว้างขึ้น การเผยแพร่บนเว็บไซต์เป็นวิธีที่ง่ายที่สุดในการแสดงว่าผู้มีส่วนได้ส่วนเสียเข้าถึงได้