อัปเดตล่าสุด: 4 ตุลาคม 2569
ข้อกำหนดที่เกี่ยวข้อง: 9.2 (และรวมกับข้อกำหนด 5.1.1, 6.1.2, 6.1.3, 6.3, 9.3.2)
ข้อกำหนด 9.2 ในฉบับเวอร์ชั่น ISO 9001:2026 เปลี่ยนสาระจริงๆ แค่จุดเดียวครับ คือบังคับให้กำหนดวัตถุประสงค์การตรวจของทุก
รอบ ฟังดูเล็กน้อยเนอะ แต่การกำหนดวัตถุประสงค์นี้อยู่ในกำหนดการตรวจที่ Internal Auditor ต้องใช้ทุกครั้งครับ และแบบฟอร์มที่ผมเปิดดู ลูกค้าส่วนมากยังไม่มีช่องนี้ครับ
ข้อ 9.2 เปลี่ยนอะไรจริง ๆ
การเปลี่ยนแปลงที่มีน้ำหนักทั้งหมดกระจุกอยู่ที่ 9.2.2 ครับ ตารางนี้ใส่เฉพาะแถวที่เปลี่ยนจริง
| ตำแหน่ง | เวอร์ชั่น 2015 | เวอร์ชั่น 2026 | คุณต้องทำอะไร |
|---|---|---|---|
| 9.2.2 a) | กำหนดเกณฑ์และขอบเขตการตรวจของแต่ละครั้ง | กำหนด วัตถุประสงค์ เกณฑ์ และขอบเขตของแต่ละครั้ง | เพิ่มช่องวัตถุประสงค์ในกำหนดการตรวจ |
| โครงสร้าง 9.2.2 | รวมการวางแผนโปรแกรมไว้ใน a) แล้วไล่ต่อจนถึง f) | แยกเป็นย่อหน้านำ 2 ย่อหน้า แล้วตามด้วย a) ถึง d) | ไม่ต้องแก้ แต่ห้ามอ้างเลขข้อย่อยแบบเดิม |
| ชื่อหัวข้อย่อย | ไม่มีชื่อ | 9.2.1 General และ 9.2.2 Internal audit programme ( เพิ่มชื่อ ) | ไม่ต้องแก้ |
| การรายงานผล | รายงานต่อผู้บริหาร (management) | รายงานต่อผู้จัดการ (managers) | ไม่ต้องแก้เอกสาร |
| เอกสาร | shall retain documented information | Documented information shall be available as evidence of | ใช้บันทึกเดิมได้ |
| NOTE | อ้าง ISO 19011 โดยตรง | อ้างเป็นเลขบรรณานุกรมแทน | ไม่ต้องแก้ |
เรื่องเอกสารเปลี่ยนชื่อ ( ให้งง อีกแล้ว ) ในแถวรองสุดท้ายอย่าเพิ่งตกใจครับ นี่คือกลไกของ Harmonised Structure (HS) ที่เปลี่ยนพร้อมกัน 25 ตำแหน่งทั้งมาตรฐาน ข้อ 9.2 เป็นตำแหน่งที่ 23 ไม่ใช่ข้อกำหนดใหม่ที่เพิ่มภาระให้คุณครับ
สิ่งที่คุณไม่ต้องทำอะไรเลย
| ไม่ต้องทำอะไรเลย | เพราะอะไร |
|---|---|
| แก้ระเบียบปฏิบัติการตรวจติดตามภายใน | 9.2.1 ไม่มีจุดที่เปลี่ยนสาระ |
| สร้างแบบฟอร์มหรือบันทึกชุดใหม่ | การเปลี่ยนจาก retain เป็น available เปลี่ยนวลี ไม่ได้เปลี่ยนสิ่งที่ต้องเก็บ ( อาจต้อง revise ให้มีวัตถุประสงค์ ) |
| แก้เอกสารเพราะเลขข้อย่อยเลื่อน | Annex A ระบุเองว่าลำดับของรายการไม่ได้บ่งชี้ลำดับหรือความสำคัญใด ๆ |
| ตั้งชื่อระเบียบปฏิบัติหรือแบบฟอร์มให้ตรงกับเลขข้อ 9.2 | Annex A ระบุว่าโครงสร้างข้อกำหนดไม่ได้มีไว้เป็นแบบจำลองสำหรับจัดทำเอกสาร และเอกสารที่ใช้ศัพท์ขององค์กรเองเหมาะกับผู้ใช้มากกว่า |
| จัดทำแผนการตรวจแบบอิงความเสี่ยงเป็นเอกสาร | ข้อกำหนด 9.2 ไม่มีคำสั่งนี้ มีแต่ใน Annex ซึ่งออก NC (Nonconformity) ไม่ได้ |
| ตรวจให้ครบทุกกระบวนการในรอบเดียว | มาตรฐานระบุว่าการตรวจภายในครอบคลุมทุกกระบวนการ ไม่ได้ระบุว่าต้องครบในรอบเดียว |
จุดเดียวที่คุณจะโดนตรวจ คือ 9.2.2 a)
เวลา CB มาตรวจจริง พอถึงข้อ 9.2 เขาจะขอเอกสาร 2 อย่างก่อนเสมอครับ คือแผนการตรวจประจำปี กับกำหนดการตรวจของรอบล่าสุด
แล้วเขาจะมองหา 3 ช่องในกำหนดการนั้น คือขอบเขต เกณฑ์ และวัตถุประสงค์
ของไทยส่วนใหญ่มีสองช่องแรกครบ เพราะเขียนกันมาสิบปีแล้ว แต่ช่องวัตถุประสงค์มักไม่มี และ ISO9001:2026 บังคับให้กำหนดทุกครั้ง นี่คือจุดที่ผู้ตรวจประเมินออก NC ได้ตรง ๆ แล้วคุณต้องตามด้วย CAR (Corrective Action Request) ทั้งที่การตรวจของคุณอาจไม่มีอะไรผิดเลย
ที่ต้องย้ำคือ เรื่องนี้เป็นหนึ่งในไม่กี่ข้อของทั้งเล่มที่ตรวจถ้อยคำแล้วยืนยันว่าเพิ่มใหม่จริง ไม่ใช่การแยกข้อเดิมออกมาเหมือนอีกหลายข้อ
ถ้ากำหนดการตรวจของคุณเขียนแบบนี้อยู่ ต้องแก้ยังไง
แบบที่ผมเจอบ่อยที่สุด
| ช่อง | ที่เขียนอยู่ |
|---|---|
| ขอบเขต | ฝ่ายผลิต |
| เกณฑ์ | ISO 9001 ข้อ 8.5 และ QP-PD-01 |
| วัตถุประสงค์ | ไม่มีช่องนี้ |
เติมช่องที่สามเข้าไป แล้วเขียนแบบนี้ครับ
| รอบ | วัตถุประสงค์ที่เขียนแล้วผ่าน |
|---|---|
| รอบ 1/2569 | ประเมินว่ากระบวนการควบคุมการผลิตทำให้ของเสียลดลงตามวัตถุประสงค์คุณภาพปีนี้จริงหรือไม่ |
| รอบ 2/2569 | ยืนยันว่าการแก้ไขจาก NC รอบที่แล้วได้ผลจริง ไม่ใช่แค่ปิด CAR |
| รอบพิเศษ | หาโอกาสปรับปรุงจุดส่งต่องานระหว่างฝ่ายผลิตกับคลังสินค้า |
ห้ามเขียนว่า “เพื่อตรวจสอบความสอดคล้องกับ ISO 9001” เหมือนกันทุกรอบ เพราะประโยคนั้นคือเกณฑ์การตรวจ ไม่ใช่วัตถุประสงค์ และผู้ตรวจภายนอกดูออกทันทีว่าคุณแค่เติมช่องให้เต็ม
Annex A บอกไว้ว่าวัตถุประสงค์ควรเขียนถึงอะไร
ใน ISO 9001:2026 มีคำอธิบายประกอบของข้อ 9.2 อยู่ใน Annex A ครับ ซึ่งช่วยตอบว่าควรเขียนอะไรลงในช่องนั้น
ส่วนนี้อยู่ใน Annex A ซึ่งเป็นเพียงคำอธิบายประกอบ ผู้ตรวจประเมินออก NC จากส่วนนี้ไม่ได้ แต่ใช้เป็นแนวทางการเขียนได้ดีและหากต้องการปรับปรุงการตรวจติดตามภายในให้ดีขึ้น ควรใช้ครับ ( เชื่อฉัน อย่าหลงไปเชื่อใคร )
- การตรวจภายในคือการประเมินสถานะของกระบวนการ และการที่กระบวนการนั้นส่งผลต่อการบรรลุวัตถุประสงค์ของระบบบริหารคุณภาพ
- ความถี่และขอบเขตการตรวจได้รับอิทธิพลจากการประเมินความเสี่ยงและการเปลี่ยนแปลงของประเด็นภายในและภายนอก
- การตรวจภายในสามารถชี้จุดที่ต้องแก้ไขหรือปรับปรุง และสามารถระบุโอกาสได้ด้วย
- ผลการตรวจภายในถูกนำไปใช้โดยผู้บริหารสูงสุดในการตัดสินใจเรื่องระบบบริหารคุณภาพ
สามข้อแรกแปลเป็นภาษาแผนการตรวจได้ตรง ๆ ครับ ว่าวัตถุประสงค์ที่ดีคือเชื่อมกระบวนการที่จะตรวจเข้ากับวัตถุประสงค์คุณภาพ อธิบายได้ว่าทำไมเลือกตรวจเรื่องนี้ในรอบนี้ และเปิดช่องให้บันทึกโอกาส ไม่ใช่แค่ NC นะ
ข้อสุดท้ายเตือนอีกเรื่องหนึ่งครับ ข้อ 9.3.2 เปลี่ยนประโยคนำจาก “ทบทวนโดยพิจารณาถึง” เป็น “การทบทวนต้องรวม” แปลว่าผลการตรวจภายในของคุณต้องเข้าวาระทบทวนฝ่ายบริหารจริง ๆ จะตกหล่นไม่ได้อีกนะครับ
อีก 4 เรื่องที่ต้องปรับปรุงก่อนออกตรวจ
| เรื่อง | ตรวจได้แค่ไหน |
|---|---|
| วัฒนธรรมคุณภาพ | ข้อ 5.1.1 เป็นข้อกำหนดบังคับ ผู้บริหารสูงสุดต้องส่งเสริม จึงตรวจได้ว่าส่งเสริมอย่างไรและมีหลักฐานอะไร |
| จริยธรรม | ไม่มีเป็นข้อกำหนดบังคับที่ใดเลยทั้งมาตรฐาน ปรากฏเฉพาะใน Annex ที่ใช้คำว่าสามารถ จึงออก NC ไม่ได้ |
| ความเสี่ยงกับโอกาส | แยกเป็นข้อ 6.1.2 และ 6.1.3 คนละข้อแล้ว Annex ระบุว่าจัดการด้วยกระบวนการแยกกันได้ อย่ายุบโอกาสให้กลายเป็นความเสี่ยงเชิงบวก |
| การเปลี่ยนแปลง (6.3) | ใช้คำว่าต้องพิจารณา และไม่มีข้อกำหนดเรื่องเอกสารสารสนเทศเลย ตรวจได้ว่าพิจารณาแล้วมีหลักฐานไหม แต่ห้ามออก NC เพราะองค์กรไม่มีระเบียบปฏิบัติเรื่องการเปลี่ยนแปลง |
คำถามที่ผมเจอบ่อยๆ
วัตถุประสงค์การตรวจกับเกณฑ์การตรวจ ต่างกันยังไง
เกณฑ์คือสิ่งที่ใช้เทียบว่าผ่านหรือไม่ผ่านครับ เช่นเลขข้อกำหนดของมาตรฐานหรือระเบียบปฏิบัติของคุณเอง ส่วนวัตถุประสงค์คือเหตุผลว่าทำไมต้องตรวจเรื่องนี้ในรอบนี้ เกณฑ์เปลี่ยนไม่บ่อย แต่วัตถุประสงค์ควรเปลี่ยนทุกรอบการตรวจครับ
ปีนี้ตรวจไปแล้วโดยไม่มีช่องวัตถุประสงค์ ต้องตรวจซ้ำไหม
ไม่ต้องตรวจซ้ำครับ มาตรฐานยังไม่ประกาศใช้ และเมื่อประกาศแล้วยังมีระยะเปลี่ยนผ่านอีกช่วงหนึ่ง สิ่งที่ควรทำคือแก้แบบฟอร์มกำหนดการตรวจให้มีช่องนี้ถาวร แล้วเริ่มใช้ตั้งแต่รอบถัดไปครับ
ตรวจเรื่องวัฒนธรรมคุณภาพยากกว่าตรวจเอกสารไหม
ยากกว่าครับ เพราะต้องดูพฤติกรรมและการสื่อสาร ไม่ใช่เปิดแฟ้ม วิธีที่ใช้ได้จริงคือดูว่าพนักงานรู้หรือไม่ว่างานของตัวเองผ่านเกณฑ์อะไร และทำอะไรเมื่อไม่ผ่าน ไม่ใช่ดูใบเซ็นรับทราบเฉยๆ
มาตรฐานประกาศจริง แต่ยังไม่เปลี่ยนเวอร์ชั่น แล้วต้องปรับปรุงเลยไหม
ทำเถอะครับ ! มาตรฐานประกาศใช้แล้ว 16 กันยายน 2569 การเติมช่องวัตถุประสงค์ในกำหนดการตรวจทำได้ตั้งแต่รอบหน้าเลย
ตรวจคู่มือคุณภาพของคุณ ต้องแก้กี่ข้อความ — อัปโหลดไฟล์ .docx แล้วเห็นจำนวนข้อความที่ต้องแก้ทันที
ดูสรุปทุกข้อกำหนดที่เปลี่ยนแปลงใน ISO 9001:2026 → | ทีมที่ปรึกษาของเราให้บริการอบรม Internal Auditor พร้อมกรณีศึกษาจริง →