Author: ปิติคม ภิญโญภานุวัฒน์

อัปเดตล่าสุด: 15 สิงหาคม 2569

ข้อกำหนดที่เกี่ยวข้อง: ข้อกำหนด 7.2 (Competence) เชื่อมโยงกับข้อกำหนด 7.3 (Awareness)

ISO 9001:2026 ข้อกำหนด 7.2 ขยายข้อกำหนดความสามารถบุคลากรให้ชัดเจนขึ้นเรื่องวิธีกำหนด ยืนยัน และประเมินความสามารถ พร้อมเชื่อมโยงกับความตระหนักรู้เรื่องวัฒนธรรมคุณภาพและจริยธรรม องค์กรต้องปรับปรุงกระบวนการฝึกอบรมและจัดทำหลักฐานความสามารถให้ครบถ้วนมากขึ้น

สิ่งที่เปลี่ยนแปลงในข้อกำหนด 7.2 และ 7.3

ข้อกำหนด 7.2 และ 7.3 ขยายข้อกำหนดให้ครอบคลุมมากกว่าความรู้เชิงเทคนิคของกระบวนการ โดยพนักงานต้องเข้าใจไม่เพียงแค่ขั้นตอนการทำงาน แต่ยังต้องตระหนักถึงวัฒนธรรมคุณภาพและจริยธรรมที่แสดงออกในการตัดสินใจประจำวัน (เชื่อมโยงกับข้อกำหนด 5.1) ซึ่งมีนัยต่อโปรแกรมปฐมนิเทศพนักงานใหม่และการสื่อสารต่อเนื่อง

เจตนารมณ์ของข้อกำหนด 7.2

เจตนารมณ์ของข้อกำหนด 7.2 คือการระบุ “ความสามารถที่จำเป็น” สำหรับตำแหน่งงานหรือกิจกรรมที่ส่งผลต่อความสอดคล้องของสินค้า/บริการ หรือความพึงพอใจของลูกค้า แล้วมั่นใจว่าผู้ที่ทำงานนั้น (ไม่ว่าจะเป็นผู้บริหาร พนักงานประจำ พนักงานชั่วคราว ผู้รับเหมาช่วง หรือบุคคลภายนอกที่ทำงานให้) มีความสามารถเพียงพอ

ความสามารถวัดจากอะไรบ้าง

ความสามารถของบุคคลพิจารณาจาก 3 ด้านหลัก คือ การศึกษา การฝึกอบรม และประสบการณ์ทำงาน ผู้ที่แสดงให้เห็นว่ามีความสามารถครบถ้วนบางครั้งเรียกว่า “มีคุณสมบัติ (Qualified)” องค์กรควรกำหนดข้อกำหนดความสามารถแยกตามตำแหน่งงานหรือกิจกรรม เพราะบางงานต้องมีระดับความสามารถเฉพาะก่อนจะปฏิบัติได้อย่างถูกต้องหรือปลอดภัย เช่น การตรวจติดตามภายในของ QMS งานเชื่อม หรืองานตรวจสอบแบบไม่ทำลาย (NDT) บางงานอาจต้องมีใบรับรองคุณสมบัติเฉพาะ เช่น ใบขับขี่รถโฟล์คลิฟท์หรือรถบรรทุก หรือใบอนุญาตสำรวจ วิธีกำหนดความสามารถทำได้หลายแบบ เช่น เขียนใบพรรณนางาน (Job Description) หรือทำการประเมินค่างาน (Job Evaluation)

วิธียืนยันว่าบุคคลมีความสามารถจริง

องค์กรควรยืนยันความสามารถโดยตรวจสอบว่าบุคคลนั้นมีการศึกษา การฝึกอบรม หรือประสบการณ์ที่เหมาะสมหรือไม่ ทำได้หลายวิธี เช่น การสัมภาษณ์งาน การตรวจสอบ Resume การสังเกตการทำงานจริง หรือการดูเอกสารการฝึกอบรม/ประกาศนียบัตร

เมื่อพนักงานยังขาดความสามารถที่กำหนด ต้องทำอย่างไร

หากพบว่าพนักงานคนใดยังไม่มี หรือไม่มีความสามารถตามที่กำหนดอีกต่อไป องค์กรต้องดำเนินการแก้ไข เช่น จัดพี่เลี้ยง (Mentoring) ให้การฝึกอบรมเพิ่มเติม ปรับกระบวนการทำงานให้ง่ายขึ้นเพื่อให้ปฏิบัติได้สำเร็จ หรือย้ายไปตำแหน่งอื่นที่เหมาะสมกว่า จากนั้นต้องประเมินประสิทธิผลของการดำเนินการนั้นด้วย เช่น สอบถามผู้ที่ผ่านการฝึกอบรมว่ารู้สึกว่าตนเองมีความสามารถเพียงพอหรือยัง หรือประเมินผ่านการสังเกตการทำงานจริงและผลลัพธ์ของงาน/โครงการที่รับผิดชอบ

กรณีบุคคลจากผู้ให้บริการภายนอก

เมื่อผู้ปฏิบัติงานภายใต้การควบคุมขององค์กรมาจากผู้ให้บริการภายนอก อาจต้องมีการควบคุมและติดตามเพิ่มเติม เช่น การตรวจประเมินกระบวนการที่จ้างภายนอก การตรวจสอบสินค้า/บริการ หรือการระบุข้อกำหนดความสามารถไว้ในสัญญาหรือข้อตกลงระดับบริการ (SLA) องค์กรเป็นผู้รับผิดชอบตัดสินใจว่าจะดำเนินการแบบใด ขึ้นอยู่กับว่าความสามารถนั้นสำคัญต่อความสอดคล้องของผลลัพธ์มากน้อยเพียงใด

เอกสารหลักฐานที่ควรเก็บไว้

องค์กรควรเก็บหลักฐานความสามารถของพนักงานไว้ เช่น ประกาศนียบัตร ใบอนุญาต Resume บันทึกการผ่านการฝึกอบรม และผลการประเมินผลการปฏิบัติงาน ทั้งนี้วุฒิการศึกษาที่ได้รับการรับรองอย่างเป็นทางการ (เช่น ปริญญาจากมหาวิทยาลัย) สามารถใช้แสดงว่าบุคคลนั้นมีความรู้บางส่วนหรือทั้งหมดที่จำเป็นต่อการทำงาน แต่ไม่ได้รับประกันว่าจะสามารถนำความรู้นั้นไปประยุกต์ใช้จริงได้เสมอไป ส่วนการฝึกอบรมเชิงปฏิบัติ (เช่น หลักสูตรพยาบาล หรือการฝึกงานช่างเครื่องยนต์) มักรวมการฝึกภาคปฏิบัติเข้าไปด้วย ซึ่งช่วยยืนยันความสามารถในการประยุกต์ใช้ได้ชัดเจนกว่า

ตัวอย่างการนำไปใช้จริง

คลังสินค้าแห่งหนึ่งใช้รถโฟล์คลิฟท์และรถขนส่งขนาดใหญ่ในการเคลื่อนย้ายสินค้า พนักงานที่ขับรถขนส่งขนาดใหญ่ต้องมีใบขับขี่ที่ยังไม่หมดอายุและผ่านการฝึกอบรมภายในองค์กร ส่วนพนักงานขับรถโฟล์คลิฟท์ต้องผ่านการฝึกอบรมและมีการควบคุมดูแลจนกว่าจะมีความสามารถเพียงพอ นอกจากนี้ยังต้องมีการฝึกอบรมเพิ่มเติมเพื่อให้พนักงานเข้าใจวิธีจัดการสินค้าบางประเภทที่ต้องระมัดระวังเป็นพิเศษ หัวหน้าคลังสินค้าสามารถเก็บรายละเอียดใบขับขี่ หลักสูตรฝึกอบรมที่ผ่านมา และผลการประเมินผลการปฏิบัติงานตามรอบเวลาไว้เป็นหลักฐานแสดงความสามารถได้

เอกสารที่ต้องเพิ่ม/แก้ไข (Procedure)

Procedure การฝึกอบรมและพัฒนาบุคลากร — ปรับปรุงให้ระบุวิธีกำหนด ยืนยัน และประเมินความสามารถตามที่ข้อกำหนด 7.2 คาดหวัง พร้อมเพิ่มหัวข้อความตระหนักรู้เรื่องวัฒนธรรมคุณภาพและจริยธรรม

บันทึกที่ต้องมีเพิ่ม (Record/Form)

บันทึกหลักฐานความสามารถบุคลากร — ประกาศนียบัตร ใบอนุญาต Resume บันทึกการฝึกอบรม และผลประเมินการปฏิบัติงาน ตามที่ข้อกำหนด 7.2 กำหนด

รายละเอียดเพิ่มเติมในข้อกำหนด 7.1 และ 7.5

นอกจาก 7.2 และ 7.3 แล้ว ยังมีการปรับปรุงเล็กน้อยที่ควรทราบ: ข้อกำหนด 7.1.3 (โครงสร้างพื้นฐาน) เพิ่มข้อความให้ครอบคลุมการทำงานทุกรูปแบบ ทั้งทำงานที่ออฟฟิศ ทำงานทางไกล หรือแบบผสมผสาน (Remote/Hybrid Work) ซึ่งสะท้อนการเปลี่ยนแปลงรูปแบบการทำงานหลังปี 2563 ข้อกำหนด 7.1.4 (สภาพแวดล้อมการดำเนินงาน) เพิ่มข้อความในหมายเหตุว่าปัจจัยด้านสภาพแวดล้อมอาจได้รับอิทธิพลจากวัฒนธรรมคุณภาพและจริยธรรมขององค์กรด้วย และ ข้อกำหนด 7.5 (เอกสารสารสนเทศ) เปลี่ยนถ้อยคำจาก “เก็บรักษา (retained)” เป็น “พร้อมใช้งานเป็นหลักฐาน (available as evidence)” ทั่วทั้งมาตรฐาน ซึ่งเป็นการเปลี่ยนคำศัพท์มากกว่าการเพิ่มข้อกำหนดใหม่

ดูข้อกำหนด 7.1.6 ความรู้องค์กร (Organizational Knowledge) → | ดูสรุปทุกข้อกำหนดที่เปลี่ยนแปลงใน ISO 9001:2026 →

คำถามที่พบบ่อย

ต้องประเมินความสามารถบุคลากรบ่อยแค่ไหน?

มาตรฐานไม่ได้กำหนดความถี่ตายตัว แต่แนะนำให้ประเมินเมื่อมีการเปลี่ยนตำแหน่งงาน เมื่อมีเทคโนโลยีหรือกระบวนการใหม่ที่กระทบวิธีทำงาน หรืออย่างน้อยปีละครั้งพร้อมการประเมินผลการปฏิบัติงานประจำปี เพื่อให้มีหลักฐานต่อเนื่องว่าองค์กรติดตามความสามารถของบุคลากรอย่างสม่ำเสมอ

วุฒิการศึกษาเพียงพอที่จะแสดงความสามารถหรือไม่?

ไม่เสมอไป วุฒิการศึกษาแสดงว่าบุคคลมีความรู้พื้นฐานที่จำเป็น แต่ไม่ได้รับประกันว่าสามารถนำไปประยุกต์ใช้ในงานจริงได้ องค์กรควรใช้วิธีอื่นประกอบ เช่น การสังเกตงานจริงหรือการฝึกอบรมเชิงปฏิบัติ เพื่อยืนยันว่าความสามารถนั้นถูกนำไปใช้ได้จริง

ผู้รับเหมาช่วงต้องผ่านการประเมินความสามารถเหมือนพนักงานประจำหรือไม่?

ต้องมีการควบคุมเช่นกัน แต่รูปแบบอาจต่างไป เช่น ระบุข้อกำหนดความสามารถไว้ในสัญญา ตรวจสอบผ่านการ Audit ผู้ให้บริการภายนอก หรือตรวจสอบผลงานที่ส่งมอบแทนการสัมภาษณ์โดยตรง องค์กรเป็นผู้ตัดสินใจว่าวิธีใดเหมาะสมตามความเสี่ยงของงานนั้น

อัปเดตล่าสุด: 18 สิงหาคม 2569

ข้อกำหนดที่เกี่ยวข้อง: ข้อกำหนด 6.1 (Actions to address risks and opportunities)

ISO 9001:2026 แยกโครงสร้างข้อกำหนด 6.1 จากเดิม 2 ข้อเป็น 3 ข้อ คือ 6.1.1 การกำหนดความเสี่ยงและโอกาส 6.1.2 การดำเนินการกับความเสี่ยง และ 6.1.3 การดำเนินการกับโอกาส ผลคือองค์กรต้องจัดการโอกาสด้วยความเข้มงวดเท่ากับความเสี่ยง ไม่ใช่เขียนต่อท้ายในตารางเดียวกันแล้วปล่อยช่องโอกาสว่างเปล่าเหมือนที่ทำกันมา

โครงสร้างข้อกำหนด 6.1 ที่เปลี่ยนไป

ฉบับ 2015	ฉบับ 2026
6.1.1 (ไม่มีชื่อหัวข้อ) — กำหนดความเสี่ยงและโอกาส	6.1.1 การกำหนดความเสี่ยงและโอกาส — มีชื่อหัวข้อ
6.1.2 (ไม่มีชื่อหัวข้อ) — วางแผนดำเนินการกับความเสี่ยงและโอกาสรวมกัน	6.1.2 การดำเนินการกับความเสี่ยง — เฉพาะความเสี่ยง
— (ไม่มีข้อนี้)	6.1.3 การดำเนินการกับโอกาส — ข้อใหม่ทั้งหมด

ข้อกำหนด 6.1.1 ข้อย่อยเดิมครบ แต่สลับลำดับ

ข้อย่อยทั้ง 4 ข้อของฉบับ 2015 ยังอยู่ครบในฉบับ 2026 ไม่มีข้อใดถูกลบหรือเพิ่ม แต่มีการสลับลำดับและปรับถ้อยคำ 2 จุด

ฉบับ 2026	สาระ	มาจาก 2015	สิ่งที่เปลี่ยน
a)	ให้ความมั่นใจว่า QMS บรรลุผลลัพธ์ที่ตั้งใจไว้	a)	ไม่เปลี่ยน
b)	ป้องกันหรือลดผลที่ไม่พึงประสงค์	c)	ย้ายขึ้นมาก่อนผลที่พึงประสงค์
c)	บรรลุการปรับปรุงอย่างต่อเนื่อง	d)	improvement เป็น continual improvement
d)	เพิ่มผลที่พึงประสงค์	b)	ย้ายลงท้ายสุด และ desirable เป็น desired

การสลับลำดับนี้ทำให้ป้องกันผลที่ไม่พึงประสงค์มาก่อนเพิ่มผลที่พึงประสงค์ สลับจากฉบับเดิม ในทางปฏิบัติไม่กระทบการดำเนินการ เพราะ Annex A ระบุว่าลำดับในข้อย่อยไม่ได้สื่อถึงลำดับความสำคัญ องค์กรไม่ต้องแก้เอกสารเพราะเรื่องนี้

ขอบเขตความเสี่ยงยังผูกกับสินค้าและบริการ แต่เพิ่มความพึงพอใจลูกค้า

จุดนี้มักถูกเข้าใจผิดว่าฉบับ 2026 ขยายขอบเขตความเสี่ยงไปครอบคลุมทั้ง QMS เมื่อดูถ้อยคำจริงจะเห็นว่ามีสองประโยคที่พูดคนละเรื่องกัน และต้องแยกให้ออก

ประเด็น	ฉบับ 2015	ฉบับ 2026
ขอบเขตความเสี่ยงที่ต้องพิจารณา	ไม่มีประโยคนี้แยก (รวมอยู่ที่ 6.1.1)	ความเสี่ยงที่ส่งผลไม่พึงประสงค์ต่อความสามารถในการส่งมอบสินค้าและบริการที่สอดคล้องอย่างต่อเนื่องและสม่ำเสมอ และการเพิ่มความพึงพอใจของลูกค้า
เงื่อนไขของการดำเนินการ	ได้สัดส่วนกับผลกระทบต่อความสอดคล้องของสินค้าและบริการ	ได้สัดส่วนกับผลกระทบต่อผลลัพธ์ที่ตั้งใจไว้ของ QMS

สรุปให้ชัด: ขอบเขตการพิจารณาความเสี่ยงยังผูกกับสินค้าและบริการเหมือนเดิม เพียงเพิ่มมิติความพึงพอใจของลูกค้าเข้ามา ส่วนคำว่าผลลัพธ์ที่ตั้งใจไว้ของ QMS ปรากฏเฉพาะในประโยคเรื่องความได้สัดส่วนของการดำเนินการ ไม่ใช่ประโยคกำหนดขอบเขต

องค์กรจึงไม่จำเป็นต้องขยาย Risk Register ให้ครอบคลุมทุกความเสี่ยงขององค์กร เช่น ความเสี่ยงด้านการเงินหรือกลยุทธ์ที่ไม่เกี่ยวกับการส่งมอบ สิ่งที่ควรทบทวนคือมีความเสี่ยงที่กระทบความพึงพอใจของลูกค้าหรือไม่ ซึ่งอาจไม่ได้ทำให้สินค้าไม่สอดคล้องข้อกำหนด แต่ลูกค้าไม่พอใจ เช่น การส่งมอบล่าช้า การตอบข้อร้องเรียนช้า หรือการสื่อสารที่ไม่ชัดเจน

เพิ่มคำว่า วิเคราะห์ และ ประเมิน เข้ามาใหม่

ฉบับ 2015 ใช้คำว่า determine (กำหนด) แล้วข้ามไปวางแผนดำเนินการทันที ฉบับ 2026 ใช้คำว่า determine, analyse, and evaluate (กำหนด วิเคราะห์ และประเมิน) ทั้งใน 6.1.2 และ 6.1.3

นี่คือการเปลี่ยนแปลงที่มีผลกระทบต่อองค์กรไทยมากที่สุดในข้อกำหนดนี้ เพราะองค์กรที่ทำ Risk Register เป็นรายการเฉยๆ โดยไม่มีการให้คะแนน จัดลำดับ หรือแสดงเกณฑ์การประเมิน จะไม่สอดคล้องข้อกำหนดใหม่ ผู้ตรวจประเมินจะมองหาว่ามีวิธีวิเคราะห์และประเมินอย่างไร ไม่ใช่แค่มีรายการความเสี่ยงยาวๆ

ความเสี่ยงกับโอกาส การดำเนินการต่างกันอย่างไร

ข้อกำหนด 6.1.2 และ 6.1.3 เขียนขนานกันเกือบทุกประโยค ต่างกันเพียงคำสำคัญไม่กี่จุด การเทียบให้เห็นชัดช่วยให้ออกแบบฟอร์มและกระบวนการได้ถูกต้อง

ขั้นตอน	6.1.2 ความเสี่ยง	6.1.3 โอกาส
สิ่งที่ต้องทำกับตัวความเสี่ยง/โอกาส	กำหนด วิเคราะห์ ประเมิน	กำหนด วิเคราะห์ ประเมิน (เหมือนกัน)
ผลกระทบที่มองหา	ผลที่ไม่พึงประสงค์ (undesired effect)	ผลที่พึงประสงค์ (desired effect)
ต่ออะไร	ความสามารถในการส่งมอบสินค้าและบริการที่สอดคล้อง และเพิ่มความพึงพอใจของลูกค้า	เหมือนกันทั้งสองข้อ
ต้องวางแผน	การดำเนินการกับความเสี่ยง	การดำเนินการกับโอกาส
บูรณาการเข้ากระบวนการ QMS	ต้องทำ	ต้องทำ (เหมือนกัน)
ประเมินประสิทธิผลของการดำเนินการ	ต้องทำ	ต้องทำ (เหมือนกัน)
เงื่อนไขกำกับการดำเนินการ	ต้องได้สัดส่วนกับผลกระทบต่อผลลัพธ์ที่ตั้งใจไว้ของ QMS	ต้องเหมาะสมกับบริบทองค์กร และสนับสนุนการบรรลุผลลัพธ์ที่พึงประสงค์

สิ่งที่ต่างกันจริงมี 2 จุด

จุดที่ 1 — ทิศทางของผลกระทบ ความเสี่ยงมองหาสิ่งที่ทำให้แย่ลง โอกาสมองหาสิ่งที่ทำให้ดีขึ้น แต่ทั้งคู่วัดกับฐานเดียวกันคือความสามารถส่งมอบและความพึงพอใจของลูกค้า ตรงนี้สำคัญเพราะโอกาสที่นำมาใส่ในระบบต้องเป็นโอกาสที่โยงกับคุณภาพได้ ไม่ใช่โอกาสทางธุรกิจทั่วไปที่ไม่เกี่ยวกับ QMS

จุดที่ 2 — เงื่อนไขกำกับการดำเนินการใช้คนละเกณฑ์ นี่คือความต่างที่ชัดที่สุดและมักถูกมองข้าม

	ความเสี่ยง (6.1.2)	โอกาส (6.1.3)
เกณฑ์ที่ใช้	ความได้สัดส่วน (proportionate)	ความเหมาะสมกับบริบท (appropriate to context)
คำถามที่ต้องตอบ	ความเสี่ยงนี้กระทบมากแค่ไหน แล้วเราลงแรงสมเหตุสมผลหรือไม่	โอกาสนี้เหมาะกับองค์กรของเราหรือไม่ และสนับสนุนผลลัพธ์ที่ต้องการหรือไม่
ผลในทางปฏิบัติ	ความเสี่ยงสูงต้องลงแรงมาก ความเสี่ยงต่ำไม่ต้องลงแรงเกินจำเป็น	โอกาสที่ดีแต่เกินกำลังหรือไม่ตรงบริบท ไม่จำเป็นต้องทำ

ความต่างนี้มีเหตุผล เพราะความเสี่ยงเป็นสิ่งที่เกิดขึ้นแล้วหรือกำลังคุกคาม จึงวัดด้วยขนาดผลกระทบ ส่วนโอกาสเป็นสิ่งที่องค์กรเลือกจะไล่ตามหรือไม่ก็ได้ จึงวัดด้วยความเหมาะสมกับกำลังและทิศทางขององค์กร

ในทางปฏิบัติแปลว่าตารางประเมินความเสี่ยงกับตารางประเมินโอกาสไม่ควรใช้เกณฑ์ชุดเดียวกัน องค์กรจำนวนมากคัดลอกเกณฑ์โอกาสเกิดคูณความรุนแรงมาใช้กับโอกาสด้วย ซึ่งไม่ตรงกับเจตนาของข้อกำหนด เกณฑ์ฝั่งโอกาสควรถามเรื่องความเป็นไปได้ ทรัพยากรที่มี และความสอดคล้องกับทิศทางองค์กรมากกว่า

วิธีจัดการที่มาตรฐานยกตัวอย่างไว้ใน NOTE

ทั้ง 6.1.2 และ 6.1.3 มี NOTE ที่ให้ตัวอย่างวิธีจัดการ ซึ่งเป็นข้อมูลประกอบ ไม่ใช่ข้อกำหนดบังคับ องค์กรไม่ต้องใช้ครบทุกวิธี แต่ใช้เป็นตัวช่วยคิดเวลาออกแบบแผนปฏิบัติการได้ดี

ตัวเลือกจัดการความเสี่ยง (NOTE 2 ของข้อ 6.1.2)

รายการนี้ยกมาจากฉบับ 2015 ทั้งหมด ไม่มีการเปลี่ยนแปลง เพียงเลื่อนตำแหน่งจาก NOTE 1 มาเป็น NOTE 2 เพราะมี NOTE ใหม่แทรกเข้ามาข้างหน้า

วิธี	ความหมาย	ตัวอย่างในทางปฏิบัติ
หลีกเลี่ยงความเสี่ยง	ไม่ทำกิจกรรมที่ก่อความเสี่ยงนั้น	ไม่รับงานที่ต้องใช้กระบวนการที่โรงงานยังควบคุมไม่ได้
รับความเสี่ยงเพื่อไล่ตามโอกาส	ยอมรับความเสี่ยงเพราะโอกาสคุ้มค่ากว่า	รับงานลูกค้าใหม่ที่ข้อกำหนดเข้มกว่าเดิม เพราะเปิดตลาดใหม่ได้
กำจัดแหล่งที่มาของความเสี่ยง	แก้ที่ต้นเหตุให้หมดไป	เปลี่ยนผู้ขายวัตถุดิบที่ส่งของไม่ตรงสเปกซ้ำๆ
เปลี่ยนโอกาสเกิดหรือผลกระทบ	ลดความถี่หรือลดความรุนแรง	เพิ่มความถี่การสอบเทียบเครื่องมือ หรือเพิ่มจุดตรวจระหว่างกระบวนการ
แบ่งปันความเสี่ยง	กระจายภาระไปยังฝ่ายอื่น	ทำประกัน หรือระบุความรับผิดชอบไว้ในสัญญากับผู้ขาย
คงความเสี่ยงไว้โดยตัดสินใจอย่างมีข้อมูล	ยอมรับไว้ตามเดิม แต่ต้องบันทึกเหตุผล	ความเสี่ยงระดับต่ำที่ต้นทุนการแก้สูงกว่าผลกระทบ

ข้อสุดท้ายมักถูกมองข้าม การคงความเสี่ยงไว้เป็นทางเลือกที่ถูกต้องตามมาตรฐาน ตราบใดที่เป็นการตัดสินใจบนข้อมูล ไม่ใช่การละเลย องค์กรไม่จำเป็นต้องมีแผนปฏิบัติการสำหรับความเสี่ยงทุกรายการ

ตัวอย่างการดำเนินการกับโอกาส (NOTE ของข้อ 6.1.3)

ฉบับ 2015 มี NOTE เรื่องโอกาสอยู่แล้ว แต่อยู่ปะปนในข้อเดียวกับความเสี่ยง ฉบับ 2026 ย้ายมาไว้ที่ข้อ 6.1.3 โดยเฉพาะ และปรับตัวอย่างให้ทันสมัยขึ้น

วิธี	ตัวอย่างในทางปฏิบัติ
นำแนวปฏิบัติใหม่มาใช้	เปลี่ยนจากตรวจสอบปลายทางเป็นควบคุมระหว่างกระบวนการ
ออกสินค้าหรือบริการใหม่	เพิ่มบริการหลังการขายที่ลูกค้าเรียกร้องบ่อย
สร้างความร่วมมือใหม่	ร่วมพัฒนาวัตถุดิบกับผู้ขายหลักเพื่อลดของเสีย
ใช้ประโยชน์จากเทคโนโลยีที่กำลังเกิดขึ้น	นำระบบติดตามงานแบบดิจิทัลมาแทนการบันทึกด้วยกระดาษ
ดำเนินโครงการริเริ่ม	โครงการลดเวลานำส่งเพื่อตอบความต้องการลูกค้าที่เปลี่ยนไป

NOTE ปิดท้ายด้วยข้อความสำคัญว่า การดำเนินการกับโอกาสยังรวมถึงการดำเนินการอื่นเพื่อตอบสนองความต้องการและความคาดหวังที่มีอยู่และที่เปลี่ยนแปลงไปของลูกค้าและผู้มีส่วนได้ส่วนเสียที่เกี่ยวข้อง ประโยคนี้ช่วยกำหนดกรอบว่าโอกาสที่ควรนำเข้าระบบคือโอกาสที่ตอบความต้องการของลูกค้าและผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย ไม่ใช่โอกาสทางธุรกิจลอยๆ เช่น การขยายสาขาหรือการระดมทุน ซึ่งเป็นเรื่องกลยุทธ์องค์กรที่ไม่ต้องนำเข้ามาใน QMS

NOTE 1 ใหม่ ความเสี่ยงช่วงเกิดการหยุดชะงัก

ข้อ 6.1.2 มี NOTE 1 ที่เพิ่มเข้ามาใหม่ทั้งหมด ระบุว่าความเสี่ยงที่กำหนดไว้อาจรวมถึงความเสี่ยงที่เกี่ยวกับความสามารถในการส่งมอบสินค้าและบริการที่สอดคล้อง ในระหว่างและหลังเกิดการหยุดชะงัก (disruption)

เป็นเพียงหมายเหตุ ไม่ใช่ข้อกำหนดบังคับ แต่ชี้ทิศทางที่ผู้ตรวจประเมินน่าจะถามถึง องค์กรควรทบทวนว่า Risk Register ครอบคลุมสถานการณ์ที่กระบวนการหยุดชะงักหรือไม่ เช่น ผู้ขายหลักหยุดส่ง เครื่องจักรหลักเสีย ระบบไอทีล่ม หรือบุคลากรสำคัญไม่อยู่ ซึ่งเป็นบทเรียนที่ชัดเจนขึ้นหลังช่วงหลายปีที่ผ่านมา

ประเด็นนี้เชื่อมโยงกับข้อกำหนด 8.2.1 ที่ฉบับ 2026 ระบุชัดขึ้นว่าต้องให้ข้อมูลลูกค้าเกี่ยวกับการหยุดชะงักของการส่งมอบ สองข้อนี้ตอบโจทย์เดียวกันคนละมุม

เอกสารและบันทึกที่ควรปรับ

ข้อกำหนด 6.1 ไม่ได้บังคับให้มีเอกสารสารสนเทศ แต่ในทางปฏิบัติองค์กรต้องมีร่องรอยให้ผู้ตรวจเห็นว่าได้กำหนด วิเคราะห์ ประเมิน และดำเนินการจริง

• ทะเบียนความเสี่ยงและโอกาส — แยกคอลัมน์หรือแยกตารางความเสี่ยงกับโอกาสออกจากกันให้ชัด และเพิ่มช่องแสดงผลการวิเคราะห์กับการประเมิน ไม่ใช่แค่ระบุรายการ
• เกณฑ์การประเมิน 2 ชุด — ฝั่งความเสี่ยงใช้เกณฑ์ความได้สัดส่วน ฝั่งโอกาสใช้เกณฑ์ความเหมาะสมกับบริบท ไม่ควรใช้ตารางโอกาสเกิดคูณความรุนแรงชุดเดียวกับทั้งสองฝั่ง
• ช่องระบุวิธีจัดการ — ควรมีช่องให้เลือกว่าใช้วิธีใดจาก NOTE เช่น หลีกเลี่ยง ลดโอกาสเกิด แบ่งปัน หรือคงไว้ พร้อมเหตุผลกรณีเลือกคงไว้
• ช่องประเมินประสิทธิผล — ต้องมีทั้งฝั่งความเสี่ยงและฝั่งโอกาส เพราะข้อกำหนดบังคับเท่ากันทั้งสองข้อ

องค์กรที่มีทะเบียนเดิมอยู่แล้วไม่ต้องสร้างระบบใหม่ทั้งฉบับ ปรับโครงสร้างตารางและเพิ่มช่องที่ขาดก็เพียงพอ

อยากรู้ว่าทะเบียนความเสี่ยงเดิมขององค์กรสอดคล้องข้อกำหนดฉบับใหม่แล้วหรือยัง? ใช้ 2026 Readiness Scan — ส่งเอกสารให้เราตรวจฟรี รู้ผลใน 2 วันทำการ ไม่มีค่าใช้จ่าย

ดูสรุปทุกข้อกำหนดที่เปลี่ยนแปลงใน ISO 9001:2026 → | ดูเรื่องข้อกำหนด 6.3 การบริหารการเปลี่ยนแปลง (MOC) →

คำถามที่พบบ่อย

ทำไมต้องแยกความเสี่ยงกับโอกาสออกจากกัน?
เพราะฉบับ 2015 รวมไว้ในข้อเดียว ทำให้องค์กรส่วนใหญ่โฟกัสแต่ความเสี่ยง จนช่องโอกาสในทะเบียนว่างเปล่าหรือเขียนพอเป็นพิธี การแยกเป็น 6.1.2 และ 6.1.3 ที่มีข้อกำหนดขนานกันทำให้องค์กรต้องวิเคราะห์ ประเมิน และประเมินประสิทธิผลของโอกาสด้วยมาตรฐานเดียวกับความเสี่ยง

การดำเนินการกับความเสี่ยงและโอกาสใช้เกณฑ์เดียวกันหรือไม่?
ไม่เหมือนกัน ข้อ 6.1.2 กำหนดว่าการดำเนินการกับความเสี่ยงต้องได้สัดส่วนกับผลกระทบต่อผลลัพธ์ที่ตั้งใจไว้ของ QMS ส่วนข้อ 6.1.3 กำหนดว่าการดำเนินการกับโอกาสต้องเหมาะสมกับบริบทขององค์กรและสนับสนุนการบรรลุผลลัพธ์ที่พึงประสงค์ องค์กรจึงไม่ควรใช้ตารางให้คะแนนชุดเดียวกับทั้งสองฝั่ง

ขอบเขตความเสี่ยงที่ต้องพิจารณากว้างขึ้นหรือไม่?
กว้างขึ้นเล็กน้อย ฉบับ 2026 ระบุว่าเป็นความเสี่ยงที่กระทบความสามารถส่งมอบสินค้าและบริการที่สอดคล้อง และการเพิ่มความพึงพอใจของลูกค้า ซึ่งเดิมไม่มีมิติหลัง แต่ยังไม่ได้ขยายไปครอบคลุมความเสี่ยงทุกด้านขององค์กร องค์กรจึงไม่ต้องนำความเสี่ยงด้านการเงินหรือกลยุทธ์ที่ไม่เกี่ยวกับการส่งมอบเข้ามาใส่

ต้องมีแผนปฏิบัติการสำหรับความเสี่ยงทุกรายการหรือไม่?
ไม่ต้อง มาตรฐานระบุว่าการดำเนินการต้องได้สัดส่วนกับผลกระทบ และ NOTE ยังระบุว่าการคงความเสี่ยงไว้โดยตัดสินใจอย่างมีข้อมูลเป็นทางเลือกที่ยอมรับได้ สิ่งที่ต้องมีคือเหตุผลประกอบว่าทำไมจึงเลือกไม่ดำเนินการ

องค์กรที่มีตารางความเสี่ยงเดิมอยู่แล้วต้องทำอะไรเพิ่ม?
ตรวจ 3 อย่าง หนึ่งคือแยกความเสี่ยงกับโอกาสออกจากกันชัดเจนหรือยัง สองคือมีร่องรอยการวิเคราะห์และประเมินหรือแค่ระบุรายการ และสามคือมีการประเมินประสิทธิผลของการดำเนินการฝั่งโอกาสหรือไม่ ส่วนใหญ่ข้อที่สามคือจุดที่ขาด

ต้องใช้เครื่องมืออย่าง SWOT หรือ FMEA หรือไม่?
ไม่ต้อง มาตรฐานไม่ได้บังคับเครื่องมือใดเป็นพิเศษ องค์กรเลือกวิธีที่เหมาะกับตนเองได้ แต่ต้องแสดงให้เห็นว่ามีการวิเคราะห์และประเมินจริง ไม่ใช่แค่ระบุรายการ ซึ่งเป็นเหตุผลที่หลายองค์กรเลือกใช้เครื่องมือที่มีการให้คะแนนเพราะแสดงหลักฐานได้ง่ายกว่า

อัปเดตล่าสุด: 18 สิงหาคม 2569

ข้อกำหนดที่เกี่ยวข้อง: ข้อกำหนด 5.1 (ความเป็นผู้นำและความมุ่งมั่น), 7.1.4 (สภาพแวดล้อมการทำงาน) และ 7.3 (ความตระหนักรู้)

ISO 9001:2026 ข้อกำหนด 5.1 เพิ่มข้อกำหนดใหม่ให้ผู้บริหารระดับสูงต้อง ส่งเสริมและแสดงออกอย่างเป็นรูปธรรมเรื่อง วัฒนธรรมคุณภาพ (Quality Culture) และ จริยธรรมในการทำงาน (Ethical Behaviour) ซึ่งในฉบับ 2015 เป็นเพียงประเด็นที่แฝงอยู่ในเจตนารมณ์ของมาตรฐาน แต่ในฉบับ 2026 กลายเป็นข้อกำหนดที่ผู้ตรวจประเมินต้องหาหลักฐานเชิงประจักษ์ (Objective Evidence) มาสนับสนุน

สิ่งที่เปลี่ยนแปลงในข้อกำหนด 5.1 และ 5.2

• ข้อกำหนด 5.1 — เพิ่มข้อย่อยใหม่เรื่อง การส่งเสริมวัฒนธรรมคุณภาพและพฤติกรรมเชิงจริยธรรม พร้อม NOTE ใหม่ที่อธิบายว่าวัฒนธรรมคุณภาพสะท้อนออกมาทางใดบ้าง
• ข้อกำหนด 5.2 — นโยบายคุณภาพต้องสะท้อนกลยุทธ์และบริบทขององค์กรชัดเจนขึ้น
• ข้อกำหนด 7.3 (เกี่ยวเนื่อง) — ขยายข้อกำหนดความตระหนักรู้ให้ครอบคลุมวัฒนธรรมคุณภาพและจริยธรรม ไม่ใช่แค่นโยบายและวัตถุประสงค์คุณภาพเหมือนเดิม

ผู้ตรวจประเมินจะมองหาหลักฐานที่แสดงว่าผู้บริหารมีบทบาทเชิงรุก เช่น การสื่อสารเรื่องวัฒนธรรมคุณภาพในที่ประชุม อีเมล หรือบันทึกการทบทวนฝ่ายบริหาร ไม่ใช่เพียงการมีนโยบายเป็นลายลักษณ์อักษรเท่านั้น

วัฒนธรรมคุณภาพและจริยธรรมปรากฏใน 3 ข้อกำหนดหลัก

คำว่าวัฒนธรรมคุณภาพและจริยธรรมกระจายอยู่หลายจุดในมาตรฐานฉบับ 2026 แต่มี 3 ข้อกำหนดที่เกี่ยวข้องโดยตรง และไม่ใช่ทั้ง 3 จุดที่เป็นข้อกำหนดบังคับ การแยกให้ออกว่าจุดใดเป็นข้อกำหนด (shall) จุดใดเป็นเพียงหมายเหตุ (NOTE) สำคัญมาก เพราะผู้ตรวจประเมินออกข้อบกพร่อง (NC) ได้เฉพาะจุดที่เป็นข้อกำหนดเท่านั้น

ข้อกำหนด	ปรากฏที่ใด	สถานะ	องค์กรต้องทำอะไร
5.1.1 (i) ภาวะผู้นำ	ตัวข้อกำหนด — ผู้บริหารระดับสูงต้องส่งเสริมวัฒนธรรมคุณภาพและพฤติกรรมเชิงจริยธรรม	ข้อกำหนดบังคับ	ผู้บริหารต้องส่งเสริมจริง และต้องมีหลักฐานเชิงประจักษ์ให้ผู้ตรวจเห็น
5.1.1 NOTE 2	หมายเหตุท้ายข้อ — ระบุว่าวัฒนธรรมคุณภาพและจริยธรรมสะท้อนใน ค่านิยมร่วม ทัศนคติ แนวปฏิบัติ และการกระทำ	หมายเหตุ (ไม่บังคับ)	ไม่ต้องทำอะไรเพิ่ม แต่ใช้ 4 คำนี้เป็นกรอบเตรียมหลักฐานได้
7.1.4 สภาพแวดล้อมการทำงาน	ประโยคท้าย NOTE — ระบุว่าปัจจัยบางอย่างของสภาพแวดล้อมได้รับอิทธิพลจากวัฒนธรรมคุณภาพและจริยธรรมขององค์กร	หมายเหตุ (ไม่บังคับ)	ไม่ต้องทำอะไรเพิ่ม ตัวข้อกำหนด 7.1.4 ไม่เปลี่ยน
7.3 (e) ความตระหนักรู้	ตัวข้อกำหนด — บุคลากรต้องตระหนักรู้เรื่องวัฒนธรรมคุณภาพและความคาดหวังด้านจริยธรรมขององค์กร	ข้อกำหนดบังคับ	ต้องทำให้พนักงานรู้ความคาดหวังขององค์กร และตอบผู้ตรวจได้

สรุปให้จำง่าย: มีเพียง 5.1.1 (i) และ 7.3 (e) ที่เป็นข้อกำหนดบังคับ ส่วนที่เหลือเป็นข้อความประกอบที่ช่วยให้เข้าใจเจตนา นอกจากนี้ยังมีการกล่าวถึงในส่วนบทนำ (Foreword) และใน Annex A ข้อ A.5.1 ซึ่งทั้งสองส่วนเป็นเนื้อหาให้ข้อมูล (informative) ไม่ใช่ข้อกำหนด

ข้อควรระวังเรื่องข้อกำหนด 7.1.4

ตัวอย่างปัจจัยด้านสภาพแวดล้อมใน NOTE ของข้อ 7.1.4 ได้แก่ ปัจจัยทางสังคม (เช่น ไม่เลือกปฏิบัติ บรรยากาศสงบ ไม่เผชิญหน้า) ปัจจัยทางจิตวิทยา (เช่น ลดความเครียด ป้องกันภาวะหมดไฟ ปกป้องสภาวะทางอารมณ์) และปัจจัยทางกายภาพ (เช่น อุณหภูมิ ความชื้น แสง การระบายอากาศ สุขอนามัย เสียง)

ตัวอย่างทั้ง 3 กลุ่มนี้มีอยู่แล้วในฉบับ 2015 ไม่ใช่ของใหม่ รวมถึงคำว่าลดความเครียดและป้องกันภาวะหมดไฟด้วย สิ่งที่เปลี่ยนจริงในข้อ 7.1.4 มี 2 จุด คือ ตัดคำว่าปัจจัยด้านมนุษย์และกายภาพออกจากประโยคนำ ทำให้เปิดกว้างเป็นปัจจัยทั่วไป และ เปลี่ยนประโยคท้ายทั้งประโยค จากเดิมที่ระบุว่าปัจจัยอาจแตกต่างกันมากตามผลิตภัณฑ์และบริการ มาเป็นประโยคเรื่องวัฒนธรรมคุณภาพแทน โดยข้อความเดิมถูกย้ายขึ้นไปรวมกับประโยคนำ

ทิศทางของประโยคใหม่คือวัฒนธรรมคุณภาพส่งผลต่อสภาพแวดล้อม ไม่ใช่กลับกัน และใช้คำว่าอาจ (can) ไม่ใช่ควร (should) ตัวข้อกำหนด 7.1.4 ไม่มีการเปลี่ยนแปลง องค์กรจึงไม่ต้องแก้อะไรในระบบเพื่อรองรับข้อนี้

จริยธรรมในการทำงาน (Ethical Behaviour) มาตรฐานไม่ได้ให้นิยามไว้

ประเด็นนี้สร้างความสับสนมากที่สุด เพราะวัฒนธรรมคุณภาพกับจริยธรรมถูกเขียนคู่กันตลอด แต่ทั้งสองคำได้รับการปฏิบัติต่างกันอย่างชัดเจน

ประเด็น	วัฒนธรรมคุณภาพ	จริยธรรมในการทำงาน
นิยามใน ISO 9000:2026	มี — วัฒนธรรมที่สนับสนุนการบรรลุนโยบายและวัตถุประสงค์คุณภาพ และการส่งมอบสินค้าและบริการที่ตรงความต้องการของลูกค้าและผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย	ไม่มี
Annex A ข้อ A.5.1 กล่าวถึง	มี	ไม่มี
นิยามในมาตรฐานอื่น	—	ISO 26000:2010 มีนิยาม แต่ไม่ใช่เอกสารอ้างอิงของ ISO 9001:2026

ผลที่ตามมาคือ องค์กรต้องนิยามเองว่าจริยธรรมในบริบทของตนหมายถึงอะไร และผู้ตรวจประเมินต้องตรวจตามนิยามที่องค์กรกำหนดไว้ ไม่ใช่ตามนิยามของ ISO 26000 เว้นแต่องค์กรจะรับนิยามนั้นมาใช้เป็นส่วนหนึ่งของ QMS เอง

องค์กรควรทำอย่างไรกับข้อกำหนดด้านจริยธรรม

ไม่จำเป็นต้องเขียนกรอบจริยธรรมขึ้นใหม่ วิธีที่ประหยัดแรงและตรงเจตนาของมาตรฐานที่สุดคือ

1. สำรวจสิ่งที่มีอยู่แล้ว — จรรยาบรรณธุรกิจ ค่านิยมองค์กร ระเบียบวินัยพนักงาน นโยบายต่อต้านการทุจริต คู่มือพนักงาน องค์กรส่วนใหญ่มีอย่างน้อยหนึ่งอย่าง
2. เลือกเฉพาะส่วนที่เกี่ยวกับคุณภาพ — เช่น การไม่ปลอมแปลงบันทึกผลการตรวจ การรายงานของเสียตามจริง การไม่ปล่อยผ่านงานที่ไม่ผ่านเกณฑ์ ไม่ใช่ยกจรรยาบรรณทั้งฉบับเข้ามา
3. ระบุความคาดหวังให้ชัดพอจะสื่อสารได้ — เพราะข้อกำหนด 7.3 (e) ต้องการให้พนักงานตระหนักรู้ ถ้าองค์กรเองยังบอกไม่ได้ว่าคาดหวังอะไร พนักงานก็ตอบผู้ตรวจไม่ได้
4. สื่อสารและเก็บร่องรอยไว้ — ผ่านช่องทางที่มีอยู่ เช่น ปฐมนิเทศ ประชุมประจำเดือน หรือบอร์ดประชาสัมพันธ์

ข้อควรระวังคือ อย่าขยายขอบเขตเกินความจำเป็น ข้อกำหนดนี้อยู่ในมาตรฐานระบบบริหารคุณภาพ ไม่ใช่มาตรฐานความรับผิดชอบต่อสังคม การนำประเด็นสิ่งแวดล้อม สิทธิมนุษยชน หรือ ESG ทั้งหมดเข้ามาผูกกับข้อกำหนดนี้จะทำให้ขอบเขตการตรวจบานปลายโดยไม่จำเป็น

ตารางเทียบข้อย่อยข้อกำหนด 5.1.1 ฉบับ 2015 กับ 2026

ข้อกำหนด 5.1.1 ฉบับ 2015 มีข้อย่อย 10 ข้อ (a ถึง j) ส่วนฉบับ 2026 เพิ่มเป็น 12 ข้อ (a ถึง l) โดยไม่มีข้อย่อยใดถูกลบทิ้ง แต่มีการเรียงลำดับใหม่ทั้งหมด แยก 1 ข้อเป็น 2 ข้อ และเพิ่มข้อใหม่ 1 ข้อ

ฉบับ 2026	สาระของข้อย่อย	มาจากฉบับ 2015	สิ่งที่เปลี่ยน
a)	ทำให้มั่นใจว่านโยบายคุณภาพและวัตถุประสงค์คุณภาพถูกจัดทำขึ้นและสอดคล้องกับทิศทางกลยุทธ์ขององค์กร	b)	ตัด 2 จุด คือ สำหรับระบบบริหารคุณภาพ และ บริบท (context)
b)	บูรณาการข้อกำหนดของ QMS เข้ากับกระบวนการทางธุรกิจขององค์กร	c)	ย้ายตำแหน่ง สาระเดิม
c)	จัดหาทรัพยากรที่จำเป็นสำหรับ QMS	e)	ย้ายตำแหน่ง สาระเดิม
d)	สื่อสารความสำคัญของการบริหารคุณภาพที่มีประสิทธิผลและการปฏิบัติตามข้อกำหนดของ QMS	f)	ย้ายตำแหน่ง สาระเดิม
e)	ทำให้มั่นใจว่า QMS บรรลุผลลัพธ์ที่ตั้งใจไว้	g)	ย้ายตำแหน่ง สาระเดิม
f)	ชี้นำและสนับสนุนบุคลากรให้มีส่วนร่วมต่อประสิทธิผลของ QMS	h)	ตัดคำว่า engaging (การดึงให้เข้ามามีส่วนร่วม)
g)	ส่งเสริมการปรับปรุงอย่างต่อเนื่อง	i)	เปลี่ยนจาก improvement เป็น continual improvement
h)	สนับสนุนบทบาทอื่นที่เกี่ยวข้องให้แสดงภาวะผู้นำในขอบเขตความรับผิดชอบของตน	j)	ตัดคำว่า management ทำให้ครอบคลุมบทบาทที่ไม่ใช่ผู้บริหารด้วย
i)	ส่งเสริมวัฒนธรรมคุณภาพและพฤติกรรมเชิงจริยธรรม	ไม่มี	ข้อใหม่ทั้งหมด คือการเปลี่ยนแปลงที่สำคัญที่สุดของข้อกำหนดนี้
j)	ส่งเสริมแนวคิดเชิงกระบวนการ (process approach)	d) แยกส่วนแรก	แยกออกจากข้อย่อยเดิมที่รวม 2 เรื่องไว้ด้วยกัน
k)	ส่งเสริมความคิดบนพื้นฐานความเสี่ยง และบนพื้นฐานโอกาส	d) แยกส่วนหลัง	แยกออกมา และเพิ่ม opportunity-based thinking ซึ่งเดิมไม่มี
l)	รับผิดชอบ (accountability) ต่อประสิทธิผลของ QMS	a)	ย้ายจากข้อย่อยแรกไปเป็นข้อย่อยสุดท้าย

NOTE ท้ายข้อกำหนดก็เปลี่ยนด้วย

NOTE	ฉบับ 2015	ฉบับ 2026
NOTE 1 (นิยามคำว่า business)	อธิบายว่าคำว่า business ตีความกว้างได้ถึงกิจกรรมที่เป็นแก่นของการดำรงอยู่ขององค์กร พร้อมระบุต่อท้ายว่าไม่ว่าองค์กรจะเป็นภาครัฐ เอกชน แสวงหากำไร หรือไม่แสวงหากำไร	คงคำอธิบายเดิมไว้ แต่ตัดข้อความต่อท้ายเรื่องประเภทองค์กรออก
NOTE 2 (วัฒนธรรมคุณภาพ)	ไม่มี	NOTE ใหม่ ระบุว่าวัฒนธรรมคุณภาพและพฤติกรรมเชิงจริยธรรมขององค์กรสะท้อนออกมาใน ค่านิยมร่วม ทัศนคติ แนวปฏิบัติ และการกระทำ

การตัดข้อความใน NOTE 1 ไม่ได้เปลี่ยนสาระ เพราะการที่องค์กรเป็นภาครัฐหรือเอกชนไม่กระทบนิยามของคำว่า business อยู่แล้ว น่าจะเป็นการลดถ้อยคำที่ไม่จำเป็น

ส่วน NOTE 2 มีน้ำหนักในทางปฏิบัติสูง เพราะเป็นจุดเดียวในตัวมาตรฐานที่บอกว่าจะดูวัฒนธรรมคุณภาพได้จากอะไร คือ ค่านิยมร่วม ทัศนคติ แนวปฏิบัติ และการกระทำ องค์กรที่จะเตรียมหลักฐานควรใช้ 4 คำนี้เป็นกรอบตั้งต้น มากกว่าจะไปสร้างเอกสารชุดใหม่

3 จุดที่ควรอ่านให้ละเอียด

จุดที่ 1 — ข้อย่อย a) ตัดคำ 2 จุด ไม่ใช่จุดเดียว ฉบับ 2015 เขียนว่านโยบายและวัตถุประสงค์คุณภาพถูกจัดทำขึ้น สำหรับระบบบริหารคุณภาพ และต้องเข้ากันได้กับ บริบทและทิศทางกลยุทธ์ ฉบับ 2026 ตัดทั้งคำว่าสำหรับระบบบริหารคุณภาพ และคำว่าบริบทออก เหลือเพียงความสอดคล้องกับทิศทางกลยุทธ์

สิ่งที่ต้องระวังคือ อย่าตีความว่าองค์กรไม่ต้องพิจารณาบริบทอีกต่อไป เพราะหน้าที่พิจารณาบริบทยังอยู่ครบที่ข้อกำหนด 4.1 และเข้มขึ้นด้วยซ้ำจากการผนวกประเด็นสภาพภูมิอากาศเข้าตัวข้อ สิ่งที่เปลี่ยนคือการผูกนโยบายกับบริบทโดยตรงในระดับข้อกำหนดผู้บริหารสูงสุด ไม่ใช่ตัวหน้าที่พิจารณาบริบท

จุดที่ 2 — ตัดคำว่า engaging ออกจากข้อย่อย f) ฉบับ 2015 ใช้คำว่า engaging, directing and supporting ส่วนฉบับ 2026 เหลือเพียง directing and supporting องค์กรไม่ควรตีความว่าการดึงบุคลากรเข้ามามีส่วนร่วมไม่สำคัญแล้ว เพราะความคาดหวังด้านภาวะผู้นำในภาพรวมของข้อกำหนดนี้ยังคงเดิม

จุดที่ 3 — accountability ย้ายจากข้อแรกไปข้อสุดท้าย เดิมความรับผิดชอบของผู้บริหารสูงสุดเป็นข้อย่อยแรก ตอนนี้ไปอยู่ท้ายสุด แต่ Annex A ของฉบับ 2026 ระบุชัดว่าลำดับของรายการในข้อย่อยไม่ได้สื่อถึงลำดับความสำคัญ จึงไม่ควรตีความว่าความรับผิดชอบมีน้ำหนักลดลง

การเทียบข้อย่อยทีละข้อและการวิเคราะห์ 3 จุดข้างต้นเป็นการเทียบถ้อยคำระหว่างสองฉบับ ผู้ตรวจประเมินบางท่านอาจให้น้ำหนักกับการเปลี่ยนถ้อยคำเหล่านี้ต่างกัน

ตัวอย่างหลักฐานที่ใช้แสดงได้ (ไม่ใช่ข้อบังคับ)

รายการด้านล่างเป็นตัวเลือกที่องค์กรอาจใช้แสดงว่าผู้บริหารส่งเสริมวัฒนธรรมคุณภาพและจริยธรรมจริง องค์กรเลือกใช้เท่าที่เหมาะกับขนาดและลักษณะธุรกิจ ไม่จำเป็นต้องมีครบทุกข้อ

ประเภทหลักฐาน	ตัวอย่าง	โยงกับ NOTE 2
เอกสารที่มีอยู่แล้ว	นโยบายคุณภาพที่กล่าวถึงค่านิยมองค์กร จรรยาบรรณธุรกิจเดิม ระเบียบปฏิบัติที่มีอยู่	ค่านิยมร่วม
บันทึกการสื่อสาร	วาระการประชุมทบทวนฝ่ายบริหารที่มีหัวข้อวัฒนธรรมคุณภาพ อีเมลหรือประกาศจากผู้บริหาร	แนวปฏิบัติ
บันทึกการฝึกอบรม	เนื้อหาปฐมนิเทศหรืออบรมประจำปีที่ครอบคลุมวัฒนธรรมคุณภาพและจริยธรรม (เชื่อมกับข้อกำหนด 7.3)	ทัศนคติ
การสัมภาษณ์และสังเกตการณ์	ผู้ตรวจสัมภาษณ์พนักงานว่ารู้ความคาดหวังขององค์กรเรื่องนี้หรือไม่ — ไม่ต้องมีเอกสารรองรับ	ทัศนคติ, การกระทำ
กิจกรรมที่เกิดขึ้นจริง	ผู้บริหารเข้าร่วมกิจกรรมคุณภาพด้วยตนเอง การให้รางวัลพนักงานที่ปฏิบัติตามมาตรฐาน	การกระทำ

องค์กรที่ต้องการวัดผลอย่างเป็นระบบอาจเลือกทำแบบสำรวจวัฒนธรรมองค์กรหรือแผนกิจกรรมส่งเสริมคุณภาพเพิ่มเติมได้ แต่ต้องเข้าใจว่าเป็นทางเลือกเพื่อการบริหารจัดการ ไม่ใช่สิ่งที่มาตรฐานบังคับ การมีฟอร์มมากเกินความจำเป็นไม่ได้ทำให้ผ่านการตรวจง่ายขึ้น

เชื่อมโยงกับข้อกำหนด 5.3 บทบาทหน้าที่และความรับผิดชอบ

ข้อกำหนด 5.3 มีการปรับถ้อยคำที่ควรรู้ คำว่าเข้าใจ (understood) ถูกตัดออกจากข้อกำหนดที่ให้ผู้บริหารมอบหมายบทบาทหน้าที่ แต่ไม่ได้แปลว่าความเข้าใจของพนักงานไม่สำคัญอีกต่อไป หากบทบาทหน้าที่ไม่ถูกเข้าใจอย่างถูกต้อง ก็ยังส่งผลกระทบต่อความสมบูรณ์ของระบบอยู่ดี และเรื่องความเข้าใจไปอยู่ที่ข้อกำหนด 7.3 เรื่องความตระหนักรู้แทน

นอกจากนี้ยังมีการเพิ่มคำว่า including หน้าประโยคเรื่องการรักษาความสมบูรณ์ของ QMS เพื่อย้ำว่าผู้บริหารต้องรักษาความสมบูรณ์ของระบบตลอดเวลา ไม่ใช่เฉพาะช่วงที่มีการเปลี่ยนแปลง

เอกสารที่ควรพิจารณาปรับ (ไม่ใช่ข้อบังคับของ 5.1)

• นโยบายคุณภาพ — พิจารณาเพิ่มถ้อยคำเรื่องวัฒนธรรมองค์กรและจริยธรรม เพื่อให้สอดคล้องกับข้อกำหนด 5.2 ที่ต้องการให้นโยบายสะท้อนกลยุทธ์และบริบทชัดเจนขึ้น
• หลักสูตรปฐมนิเทศและอบรมประจำปี — ข้อกำหนด 7.3 ขยายให้บุคลากรต้องตระหนักรู้เรื่องวัฒนธรรมคุณภาพและจริยธรรม จึงควรเพิ่มหัวข้อนี้เข้าไป (ความจำเป็นมาจากข้อกำหนด 7.3 ไม่ใช่ 5.1)

เกณฑ์การตรวจสอบที่ผู้ตรวจประเมินมักมองหา

เพื่อเตรียมพร้อมสำหรับการตรวจประเมินตามข้อกำหนด 5.1 ฉบับใหม่ องค์กรควรเตรียมตอบคำถามเหล่านี้ให้ได้

• ผู้บริหารระดับสูงอธิบายได้หรือไม่ว่าองค์กรคาดหวังอะไรจากวัฒนธรรมคุณภาพและพฤติกรรมเชิงจริยธรรม
• องค์กรนิยามความคาดหวังด้านจริยธรรมของตนไว้ที่ใด และเกี่ยวข้องกับคุณภาพอย่างไร
• มีการอ้างอิงวัฒนธรรมคุณภาพในการสื่อสารของผู้บริหาร เช่น อีเมล การประชุมทีม หรือวาระทบทวนฝ่ายบริหารหรือไม่
• พนักงานที่ถูกสัมภาษณ์ตอบได้หรือไม่ว่าองค์กรคาดหวังอะไรจากตนในเรื่องนี้ (เชื่อมโยงข้อกำหนด 7.3)
• ผู้บริหารแสดงความมุ่งมั่นอย่างเห็นได้ชัด เช่น เข้าร่วมกิจกรรมส่งเสริมคุณภาพด้วยตนเอง

อยากรู้ว่าเอกสารระบบคุณภาพเดิมขององค์กรครอบคลุมข้อกำหนดวัฒนธรรมคุณภาพฉบับใหม่นี้แล้วหรือยัง? ใช้ 2026 Readiness Scan — ส่งเอกสารให้เราตรวจฟรี รู้ผลใน 2 วันทำการ ไม่มีค่าใช้จ่าย

คำถามที่พบบ่อย

วัฒนธรรมคุณภาพและจริยธรรมอยู่ในข้อกำหนดใดบ้าง?
มี 3 ข้อกำหนดหลักคือ 5.1.1 (ภาวะผู้นำ) 7.1.4 (สภาพแวดล้อมการทำงาน) และ 7.3 (ความตระหนักรู้) แต่มีเพียง 5.1.1 (i) และ 7.3 (e) ที่เป็นข้อกำหนดบังคับ ส่วนใน 7.1.4 ปรากฏเฉพาะในหมายเหตุ ผู้ตรวจประเมินจึงออกข้อบกพร่องได้เฉพาะสองข้อแรก

มาตรฐานให้นิยามคำว่าจริยธรรมในการทำงานไว้หรือไม่?
ไม่มี ISO 9000:2026 ให้นิยามเฉพาะวัฒนธรรมคุณภาพ แต่ไม่ได้นิยามจริยธรรมในการทำงาน องค์กรจึงต้องกำหนดเองว่าจริยธรรมในบริบทของตนหมายถึงอะไร และผู้ตรวจต้องตรวจตามนิยามที่องค์กรกำหนด ไม่ใช่ตามมาตรฐานอื่นเช่น ISO 26000 ซึ่งไม่ใช่เอกสารอ้างอิงของ ISO 9001:2026

ข้อกำหนด 5.1 บังคับให้ทำเอกสารหรือบันทึกอะไรบ้าง?
ไม่บังคับเลย ทั้งฉบับ 2015 และ 2026 ข้อกำหนด 5.1 ไม่มีข้อความเรื่องเอกสารสารสนเทศ สิ่งที่ต้องมีคือหลักฐานเชิงประจักษ์ว่าผู้บริหารส่งเสริมวัฒนธรรมคุณภาพจริง ซึ่งอาจมาจากการสัมภาษณ์ การสังเกตการณ์ หรือเอกสารที่มีอยู่แล้วก็ได้ ไม่จำเป็นต้องสร้างฟอร์มใหม่

ข้อกำหนด 5.1.1 ฉบับ 2026 มีกี่ข้อย่อย และเพิ่มจากเดิมกี่ข้อ?
มี 12 ข้อย่อย (a ถึง l) เพิ่มจากฉบับ 2015 ที่มี 10 ข้อย่อย (a ถึง j) จำนวน 2 ข้อ โดยข้อหนึ่งมาจากการแยกข้อย่อย d) เดิมออกเป็นแนวคิดเชิงกระบวนการและความคิดบนพื้นฐานความเสี่ยง ส่วนอีกข้อคือข้อย่อย i) เรื่องวัฒนธรรมคุณภาพและจริยธรรมซึ่งเป็นข้อใหม่ทั้งหมด นอกจากนี้ยังมี NOTE 2 เพิ่มขึ้นมาใหม่ด้วย

องค์กรขนาดเล็กที่ไม่มีฝ่าย HR แยกต้องทำอย่างไร?
สามารถใช้ผู้บริหารหรือ QMR เป็นผู้รับผิดชอบเรื่องนี้โดยตรงได้ ไม่จำเป็นต้องมีฝ่ายบุคคลแยกเฉพาะ และไม่จำเป็นต้องมีเอกสารเพิ่ม สิ่งสำคัญคือผู้บริหารสื่อสารเรื่องนี้อย่างสม่ำเสมอจนพนักงานตอบผู้ตรวจได้

ถ้าองค์กรมีจรรยาบรรณธุรกิจ (Code of Conduct) อยู่แล้วต้องทำอะไรเพิ่ม?
สามารถใช้จรรยาบรรณเดิมเป็นฐานได้ เพียงเลือกเฉพาะส่วนที่เกี่ยวกับคุณภาพมาเชื่อมโยงกับ QMS ให้ชัดเจน และมีหลักฐานว่าผู้บริหารสื่อสารเรื่องนี้จริง ไม่ควรยกจรรยาบรรณทั้งฉบับเข้ามาเพราะจะทำให้ขอบเขตการตรวจบานปลายโดยไม่จำเป็น

ดูข้อกำหนด 5.2 นโยบายคุณภาพ → | ดูสรุปทุกข้อกำหนดที่เปลี่ยนแปลงใน ISO 9001:2026 →

อัปเดตล่าสุด: 24 สิงหาคม 2569

ข้อกำหนดที่เกี่ยวข้อง: ข้อกำหนด 4.1 (บริบทองค์กร) และข้อกำหนด 4.2 (ผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย)

ตัวอย่างบริบทองค์กร ISO 9001 ฉบับ 2026 เปลี่ยนแค่ 3 จุดครับ ข้อ 4.1 เปลี่ยน 2 จุด ข้อ 4.2 เปลี่ยน 1 จุด นอกนั้นเหมือนเดิมทุกคำ ถ้าคุณเพิ่งรับงานนี้ต่อจากคนเก่า อ่านหน้านี้จบแล้วจะรู้ว่าต้องไปแก้ตรงไหนบ้างครับ

เปลี่ยนตรงไหนบ้าง

จุดที่เปลี่ยน	เปลี่ยนเป็นอะไร	คุณต้องทำอะไร
1. สภาพภูมิอากาศ ข้อ 4.1 · เป็นข้อบังคับ	ย้ายจากเอกสารแยกเข้ามาอยู่ในตัวข้อกำหนดเลย	🔴 ต้องทำ เพิ่มหัวข้อสภาพภูมิอากาศในเอกสารวิเคราะห์บริบท พร้อมบอกว่าจะเอาไปวางแผนอย่างไร
2. คำใน NOTE ข้อ 4.1 · ไม่ใช่ข้อบังคับ	NOTE 2 เพิ่มคำว่า “การเมือง” · NOTE 3 เพิ่ม “ทิศทางกลยุทธ์” และ “ทรัพยากร”	🟢 ไม่ต้องทำก็ได้ เพราะอยู่ใน NOTE ผู้ตรวจออก NC (Nonconformity) ไม่ได้
3. ข้อย่อย c) ใหม่ ข้อ 4.2 · เป็นข้อบังคับ	ต้องระบุด้วยว่าความต้องการข้อไหนที่ QMS จะเข้าไปจัดการ	🔴 ต้องทำ เพิ่มคอลัมน์นี้ในทะเบียนผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย

จำง่าย ๆ ครับ แถวแดงคือต้องทำ แถวเขียวคือรู้ไว้เฉย ๆ ที่เหลือในข้อ 4.1 และ 4.2 ไม่เปลี่ยนเลยแม้แต่คำเดียว

ข้อ 4.1 กับ 4.2 คืออะไร แบบสั้นที่สุด

ข้อ	ให้คุณทำอะไร
4.1 บริบทองค์กร	ลิสต์ว่ามีเรื่องอะไรบ้าง รอบตัวองค์กร ที่กระทบคุณภาพงาน แบ่งเป็นเรื่องภายนอกกับเรื่องภายใน
4.2 ผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย	ลิสต์ว่ามี ใครบ้าง ที่เกี่ยวข้อง แต่ละคนต้องการอะไร และ QMS จะจัดการเรื่องไหนให้

QMS ย่อมาจาก Quality Management System หรือระบบบริหารคุณภาพครับ เอกสารสองข้อนี้คือฐานของทุกอย่างที่ตามมา เพราะข้อ 6 เรื่องความเสี่ยงจะดึงข้อมูลจากตรงนี้ไปใช้ต่อ

ตัวอย่างบริบทองค์กร ISO 9001 เขียนอย่างไร

ผมยกตัวอย่างคลินิกทันตกรรมเล็ก ๆ แห่งหนึ่งให้ดูครับ สังเกตคอลัมน์ขวาสุดให้ดี เพราะคนส่วนใหญ่ลืมคอลัมน์นี้ แล้วโดนตรวจเจอตรงนี้แหละ

เรื่องที่เจอ	ภายนอก / ภายใน	จะเอาไปวางแผนอย่างไร
คลินิกคู่แข่งเปิดใหม่ข้าง ๆ	ภายนอก — ตลาด	ติดตามความพึงพอใจผู้รับบริการทุกไตรมาส
ผู้รับบริการสูงอายุเพิ่มขึ้น	ภายนอก — สังคม	วางแผนอบรมทันตแพทย์เพิ่มทักษะเฉพาะทาง
กฎการควบคุมการติดเชื้อจากหน่วยงานกำกับ	ภายนอก — กฎหมาย	ทบทวนวิธีทำหมันเครื่องมือและบันทึก
คลินิกอยู่ในพื้นที่เสี่ยงน้ำท่วม	ภายนอก — สภาพภูมิอากาศ	ทำแผนรับมือฉุกเฉินและแนวทางแจ้งผู้รับบริการ
ทันตแพทย์ประจำมีแค่ 2 คน	ภายใน — บุคลากร	ทำแผนสำรองคนและระบบนัดหมายยืดหยุ่น
เครื่องเอกซเรย์ใกล้หมดอายุใช้งาน	ภายใน — ทรัพยากร	ตั้งงบเปลี่ยนเครื่องและแผนบำรุงรักษา
มีแผนเปิดสาขาสองใน 2 ปี	ภายใน — ทิศทางกลยุทธ์	ออกแบบเอกสารให้ใช้ร่วมหลายสาขาตั้งแต่ต้น

แถวตัวหนาคือแถวที่ฉบับ 2026 เพิ่มเข้ามาครับ ถ้าตารางของคุณยังไม่มีแถวแบบนี้ ให้เติมเข้าไปได้เลย

ตัวอย่างทะเบียนผู้มีส่วนได้ส่วนเสียแบบใหม่

คอลัมน์ขวาสุดคือของใหม่ตามข้อ 4.2 c) ครับ ที่ผมเจอบ่อยคือทะเบียนเดิมมีแค่สองคอลัมน์แรก

ใคร	เขาต้องการอะไร	QMS จัดการไหม (ของใหม่)
ลูกค้า	คุณภาพสินค้า กำหนดส่งมอบ ราคา	✅ จัดการทั้งหมด
หน่วยงานกำกับดูแล	ใบอนุญาต รายงานประจำปี	✅ จัดการเฉพาะส่วนที่กระทบคุณภาพ
ผู้ถือหุ้น	ผลตอบแทนการลงทุน	❌ ไม่จัดการ อยู่ในระบบบัญชีการเงิน
พนักงาน	ความปลอดภัยในการทำงาน	❌ ไม่จัดการ อยู่ในระบบ ISO 45001
ชุมชนรอบโรงงาน	การจัดการเสียงและของเสีย	❌ ไม่จัดการ อยู่ในระบบ ISO 14001

ใส่ ❌ ได้ครับ ไม่ผิด มาตรฐานไม่ได้บังคับให้ QMS จัดการทุกเรื่อง แค่ต้องบอกให้ชัดว่าเรื่องไหนจัดการเรื่องไหนไม่จัดการ

สิ่งที่คุณไม่ต้องทำ

สี่ข้อนี้คือสิ่งที่คนเข้าใจผิดบ่อยที่สุดครับ ตัดออกได้เลย ไม่ต้องเสียเวลา

ที่คิดว่าต้องทำ	ความจริง
รื้อ SWOT หรือ PESTLE ใหม่ทั้งหมด	ไม่ต้อง มาตรฐานไม่เคยบังคับเครื่องมือ ของเดิมใช้ต่อได้
เพิ่มคำว่า “ความรู้” ในรายการปัจจัยภายใน	ไม่ต้อง มีอยู่แล้วในฉบับ 2015 ที่เพิ่มจริงมีแค่ทิศทางกลยุทธ์กับทรัพยากร
เพิ่มปัจจัยด้านสิ่งแวดล้อมเป็นหมวดใหม่	ไม่ต้อง คำที่เพิ่มเข้ามาจริงใน NOTE 2 คือ “การเมือง” คำเดียว
เปลี่ยนเลขเอกสารตามเลขข้อกำหนด	ไม่ต้อง เลข 4.1 และ 4.2 ไม่เปลี่ยน ชื่อข้อก็เหมือนเดิม

ถ้าคุณเพิ่งรับงานนี้ ทำ 4 ขั้นนี้ครับ

ขั้น	ทำอะไร
1	หาเอกสารวิเคราะห์บริบทองค์กรฉบับล่าสุดมาก่อน มักอยู่กับ QMR หรือฝ่ายประกันคุณภาพ
2	ดูว่ามีแถวเรื่องสภาพภูมิอากาศหรือยัง ถ้ายังไม่มี ให้เพิ่มเข้าไป
3	ดูว่ามีคอลัมน์ “จะเอาไปวางแผนอย่างไร” หรือยัง ถ้ายังไม่มี ให้เพิ่ม แล้วเชื่อมไปที่เอกสารความเสี่ยงข้อ 6.1
4	เปิดทะเบียนผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย เพิ่มคอลัมน์ “QMS จัดการไหม” แล้วไล่เติมทีละแถว

ทำสี่ขั้นนี้จบ ข้อ 4.1 และ 4.2 ของคุณก็พร้อมตรวจแล้วครับ

เรื่องเอกสาร ต้องเข้าใจให้ตรงกัน

ข้อ 4.1 และ 4.2 ไม่ได้บังคับรูปแบบเอกสาร ครับ ทั้งฉบับ 2015 และ 2026 มาตรฐานไม่ได้เขียนว่าต้องเป็นระเบียบปฏิบัติหรือแบบฟอร์มหน้าตาแบบไหน

แต่ ไม่บังคับรูปแบบ ไม่ได้แปลว่าไม่ต้องมีหลักฐาน ทั้งสองข้อเป็นข้อบังคับที่ผู้ตรวจถามหาหลักฐานได้ ถ้าคุณตอบไม่ได้ว่าพิจารณาแล้วอย่างไร นั่นคือ NC

มุมมองผู้ตรวจ: เวลา auditor มาตรวจจริง เขาดูกระบวนการตัดสิน ไม่ใช่คำตอบ คุณสรุปว่าสภาพภูมิอากาศไม่เกี่ยวกับธุรกิจคุณก็ได้ครับ ขอแค่บอกได้ว่าไปถึงข้อสรุปนั้นได้อย่างไร

ผมไล่อ่าน Annex A ทั้งฉบับแล้วเจอจุดหนึ่งที่ยังไม่ค่อยมีใครพูดถึงครับ — A.4.1 ไม่มีคำว่า climate อยู่เลยแม้แต่คำเดียว ส่วนที่มีคือ A.4.2 ซึ่งอธิบายว่าเรื่องสภาพภูมิอากาศเข้ามาทางความต้องการของผู้มีส่วนได้ส่วนเสียได้ 3 ทาง คือทางกฎระเบียบ ทางลูกค้า และทางพันธะสัญญาที่องค์กรให้ไว้เอง

หมายเหตุ: อย่าอ่านกลับด้านว่าข้อ 4.1 เบาลงนะครับ ตัวข้อ 4.1 ยังเป็นข้อบังคับที่ออก NC ได้อยู่

ไม่แน่ใจว่าเอกสารของคุณครบหรือยัง? ใช้ 2026 Readiness Scan — ส่งเอกสารให้เราตรวจฟรี รู้ผลใน 2 วันทำการครับ

ดูสรุปข้อกำหนด ISO 9001:2026 ที่เปลี่ยนแปลงทั้งหมด → | ดูข้อกำหนด 6.1 ความเสี่ยงและโอกาส →

คำถามที่พบบ่อย

ทุกองค์กรต้องมีมาตรการด้านสภาพภูมิอากาศหรือไม่

ไม่ครับ ข้อ 4.1 บังคับแค่ให้ “พิจารณา” ว่าเกี่ยวข้องหรือไม่ ถ้าสรุปว่าไม่เกี่ยวข้องก็บันทึกเหตุผลไว้ แต่ถ้าสรุปว่าเกี่ยวข้อง ต้องเอาไปวางแผนต่อในข้อ 6.1 ด้วย

ต้องเริ่มทำ PESTLE ใหม่ทั้งหมดหรือไม่

ไม่ต้องครับ ของใหม่ที่เป็นข้อบังคับจริงมีแค่เรื่องสภาพภูมิอากาศ ส่วนคำที่เพิ่มใน NOTE 2 และ NOTE 3 อยู่ใน NOTE ไม่ใช่ข้อบังคับ เติมหัวข้อสภาพภูมิอากาศเข้าไปในของเดิมก็พอ

ต้องใส่ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียทุกกลุ่มไหม

ไม่ต้องครับ ใส่เฉพาะคนที่กระทบความสามารถในการส่งมอบงานให้ลูกค้า และในฉบับ 2026 ต้องระบุเพิ่มว่า QMS จะจัดการความต้องการข้อไหนบ้าง

องค์กรเล็กที่ไม่มีทีมเฉพาะทาง ทำอย่างไร

นั่งคุยกันในทีมแล้วจดครับ ไม่ต้องใช้เครื่องมือซับซ้อน ถามกันง่าย ๆ ว่า “มีเรื่องอะไรบ้างที่ทำให้งานเราสะดุด” แล้วบันทึกผลไว้เป็นหลักฐาน ทบทวนปีละครั้งพร้อมประชุมทบทวนฝ่ายบริหาร