QMR คืออะไร ย่อมาจากอะไร ทำหน้าที่อะไรบ้าง

อัปเดตล่าสุด: 24 สิงหาคม 2569

QMR ย่อมาจาก Quality Management Representative หรือตัวแทนฝ่ายบริหารด้านคุณภาพครับ คือคนที่องค์กรตั้งขึ้นมาให้ดูแลระบบ ISO 9001 ทั้งระบบ เป็นคนที่ผู้ตรวจจะถามหาเป็นคนแรกเวลามาตรวจ แต่ความจริงที่คนส่วนใหญ่ไม่รู้คือ มาตรฐานเลิกบังคับให้มีตำแหน่งนี้ตั้งแต่ฉบับปี 2015 แล้ว! องค์กรไทยเกือบทุกแห่งยังมีตำแหน่งนี้อยู่ — และนั่นก็ไม่ใช่เรื่องที่ผิดครับ

ถ้าคุณเพิ่งถูกเรียกเข้าห้องแล้วหัวหน้าบอกว่า “ต่อไปคุณเป็น QMR นะ” แล้วคุณกลับมานั่งงงที่โต๊ะ หน้านี้เขียนให้คุณโดยเฉพาะครับ ผมจะบอกว่าคุณต้องทำอะไรบ้าง เริ่มตรงไหนก่อน และอะไรที่ควรไม่ใช่หน้าที่คุณ

QMR ย่อมาจากอะไร

ที่คุณเห็น	อ่านว่าอะไร
QMR	Quality Management Representative — ตัวแทนฝ่ายบริหารด้านคุณภาพ
QMS	Quality Management System — ระบบบริหารคุณภาพ คือตัวระบบที่คุณต้องดูแล
MR	ย่อสั้นของคำเดียวกัน บางที่เรียกแค่ MR เฉย ๆ
DCC	คนละคนกับ QMR — Document Control Center คนคุมเอกสาร มักเป็นลูกทีมของ QMR

บางองค์กรเรียกตำแหน่งนี้ว่า ผู้แทนฝ่ายบริหาร · ผู้จัดการระบบคุณภาพ · QMS Manager หรือ ISO Coordinator ก็มีครับ ชื่อไม่สำคัญเท่ากับว่าใครถือหน้าที่จริง

QMR ทำอะไรบ้าง งานจริง ๆ คืออะไร

งานของ QMR ฟังดูยิ่งใหญ่ แต่ไม่เข้าใจว่าต้องทำอะไร หลังจากอ่านรายละเอียดงานแล้ว ผมเลยตั้งใจเขียนในสิ่งที่คุณต้องทำจริงๆในแต่ละเดือน แล้ววงเล็บไว้ว่า แต่ละงาน มันคือข้อกำหนดข้อไหน ใน ISO 9001:2026 ครับ

งานที่คุณต้องทำจริง	แปลเป็นภาษามาตรฐานว่า
คอยดูว่าเอกสารทุกฉบับเป็นเวอร์ชันล่าสุด ไม่มีของเก่าค้างอยู่หน้างาน	ควบคุมเอกสารสารสนเทศ (7.5)
จัดตารางให้มีคนไปตรวจแต่ละแผนกปีละครั้ง แล้วรวบรวมผล	การตรวจประเมินภายใน (9.2)
นัดผู้บริหารประชุมปีละครั้ง เตรียมวาระ เตรียมตัวเลขให้ครบ	การทบทวนของฝ่ายบริหาร (9.3)
ตามให้แต่ละแผนกแก้ปัญหาที่เจอ และปิดให้ทันก่อนตรวจรอบหน้า	ความไม่เป็นไปตามข้อกำหนดและการแก้ไข (10.2)
เก็บตัวเลขจากทุกแผนกมาดูว่าเป้าที่ตั้งไว้ถึงหรือยัง	การเฝ้าติดตาม วัดผล วิเคราะห์ (9.1)
เป็นคนคุยกับหน่วยรับรองเวลานัดตรวจและส่งเอกสาร	ไม่มีข้อกำหนด — เป็นงานที่องค์กรมอบหมายเอง

สังเกตแถวสุดท้ายครับ งานที่กินเวลา QMR มากที่สุดกลับเป็นงานที่มาตรฐานไม่ได้เขียนไว้เลย

4 เรื่องที่คนเข้าใจผิดเรื่อง QMR

ที่เข้าใจกัน	ความจริง
มาตรฐานบังคับให้ต้องมี QMR	ไม่บังคับ ฉบับปี 2008 บังคับ (ข้อ 5.5.2) แต่ฉบับ 2015 ตัดออก เปลี่ยนเป็นให้ผู้บริหารมอบหมายหน้าที่ให้ใครก็ได้ จะกระจายให้หลายคนก็ได้
ยกเลิกไม่ได้ เพราะเคยแจ้งหน่วยรับรองไว้แล้ว	ยกเลิกได้ครับ และมาตรฐานก็ระบุเองว่าไม่ต้องยกเลิกถ้าคุณยังอยากมี — เลือกได้ทั้งสองทาง ที่ต้องมีคือหลักฐานว่าหน้าที่ทั้งหมดมีคนรับผิดชอบครบ
ระบบคุณภาพเป็นงานของ QMR คนเดียว	ไม่ใช่ครับ มาตรฐานผูกความรับผิดชอบไว้กับผู้บริหารระดับสูงโดยตรง (ข้อ 5.1) QMR เป็นคนที่ได้รับมอบหมายมาดูแล ไม่ใช่เจ้าของงาน
ต้องเป็นคนจากฝ่าย QA/QC เท่านั้น	ไม่จำเป็น มาตรฐานไม่ได้กำหนดว่าต้องมาจากฝ่ายไหน สิ่งที่จำเป็นจริงคือคนคนนั้นต้องมีอำนาจพอที่จะสั่งงานข้ามแผนกได้

มาตรฐานพูดถึง QMR ไว้ตรงไหน

ถ้าคุณเปิดเล่มมาตรฐานฉบับปัจจุบันหาคำว่า QMR คุณจะไม่เจอครับ เพราะมันหายไปตั้งแต่ปี 2015 แล้ว สิ่งที่มาแทนคือข้อกำหนด 5.3 บทบาท ความรับผิดชอบ และอำนาจ ซึ่งเขียนว่าผู้บริหารระดับสูงต้องมอบหมายและสื่อสารความรับผิดชอบเหล่านี้ให้ชัด

ฉบับ	เรื่อง QMR
ISO 9001:2008	บังคับให้แต่งตั้ง Management Representative ( MR ) ที่ข้อ 5.5.2
ISO 9001:2015	ตัดข้อบังคับออก เปลี่ยนเป็นข้อ 5.3 มอบหมายหน้าที่ให้ใครก็ได้
ISO 9001:2026	ยังไม่กลับมา — ข้อ 5.3 ยังเป็นการมอบหมายหน้าที่เหมือนเดิม

เหตุผลที่องค์กรไทยส่วนใหญ่ยังตั้ง QMR อยู่ไม่ใช่เพราะโดนบังคับครับ แต่เพราะเวลาผู้ตรวจถามหาคนรับผิดชอบ การมีคนเดียวที่ตอบได้ทุกเรื่องสะดวกกว่าการไล่ตามคำตอบจากหลายๆคนมาก

ฉบับ 2026 กระทบหน้าที่ QMR ตรงไหน

ข้อ 5.3 ในฉบับ 2026 ไม่ได้เพิ่มหน้าที่ใหม่ให้คุณครับ แต่สลับลำดับข้อย่อย ซึ่งมีผลกับเอกสารที่อ้างเลขข้อย่อยไว้

สิ่งที่เปลี่ยน	แปลว่าอะไรกับคุณ
ข้อย่อย b) กับ c) สลับที่กัน	ถ้าใบพรรณนางานหรือคำสั่งแต่งตั้งของคุณอ้างว่า “ตามข้อ 5.3 b)” ต้องไล่เช็กว่ายังตรงอยู่ไหม
เพิ่มข้อย่อย e) รายงานโอกาสในการปรับปรุง	ไม่ใช่งานใหม่ — เดิมอยู่รวมในข้อ c) แล้ว แค่แยกออกมาให้เห็นชัดขึ้น
ประโยคนำตัดคำว่า “เข้าใจ” ออก	เรื่องความเข้าใจย้ายไปอยู่ข้อ 7.3 ความตระหนักรู้แทน คุณยังต้องทำอยู่ แค่คนละข้อ
ชื่อหัวข้อตัดคำว่า Organizational ออก	ไม่กระทบอะไรกับงานคุณ

อ่านรายละเอียดข้อที่เปลี่ยนทั้งเล่มได้ที่ สรุปข้อกำหนด ISO 9001:2026 ทั้งหมด ครับ

เพิ่งได้เป็น QMR ต้องเริ่มตรงไหนก่อน

อย่าเพิ่งไปอ่านมาตรฐานทั้งเล่มครับ เสียเวลาและจำไม่ได้ ทำ 6 อย่างนี้ตามลำดับก่อน

ลำดับ	ทำอะไร	ไปหาที่ไหน
1	ดูใบรับรองว่าหมดอายุวันไหน และตรวจครั้งหน้าเมื่อไร	ตัวใบรับรอง หรือถามฝ่ายที่เก็บเอกสารบริษัท
2	ขอรายงานผลตรวจครั้งล่าสุดมาอ่าน ดูว่ามีอะไรค้างอยู่	QMR คนเดิม หรืออีเมลที่หน่วยรับรองส่งมา
3	เช็กว่ามี NC ที่ยังปิดไม่ได้ค้างอยู่กี่ข้อ	รายงานผลตรวจข้อ 2 · แฟ้ม CAR
4	หาคู่มือคุณภาพหรือทะเบียนเอกสารมาดูว่าระบบมีอะไรบ้าง	เซิร์ฟเวอร์ส่วนกลาง หรือแฟ้มที่ DCC ถืออยู่
5	ดูว่าการทบทวนของฝ่ายบริหารครั้งล่าสุดจัดเมื่อไร	รายงานการประชุมทบทวนฝ่ายบริหาร
6	ถามผู้บริหารว่าจะให้คุณมีอำนาจสั่งงานข้ามแผนกได้แค่ไหน	คุยตรงกับผู้บริหารระดับสูง — ข้ามข้อนี้ไม่ได้

ข้อ 6 สำคัญที่สุดครับ QMR ที่ทำงานไม่ออกส่วนใหญ่ไม่ได้ไม่เก่ง แต่ไม่มีอำนาจไปตามงานคนที่ตำแหน่งสูงกว่า

สิ่งที่คุณไม่ต้องทำ

สิ่งที่หลายคนคิดว่าต้องทำ	ความจริง
ท่องข้อกำหนดให้ได้ทุกข้อก่อนเริ่มงาน	ไม่ต้อง เปิดดูตอนใช้ก็ได้ สิ่งที่ต้องรู้ขึ้นใจมีแค่ว่าเอกสารอะไรอยู่ตรงไหน และใครรับผิดชอบอะไร
เขียนคู่มือคุณภาพใหม่ทั้งเล่ม	ไม่ต้อง ฉบับ 2015 เป็นต้นมาไม่บังคับให้มีคู่มือคุณภาพแล้วด้วยซ้ำ ถ้าของเดิมมีอยู่และใช้ได้ ก็ใช้ต่อ
เปลี่ยนเลขเอกสารให้ตรงกับเลขข้อกำหนด	ไม่ต้อง มาตรฐานระบุไว้เองว่าไม่ต้องจัดโครงสร้างเอกสารตามลำดับข้อ
ตรวจภายในเองทุกแผนกคนเดียว	ไม่ต้อง และไม่ควร เพราะคุณตรวจงานที่ตัวเองดูแลอยู่ไม่ได้ ต้องมีผู้ตรวจภายในคนอื่นร่วมด้วย

เพิ่งรับตำแหน่งแล้วไม่แน่ใจว่าระบบที่รับมาอยู่ในสภาพไหน? ส่งเอกสารมาให้เราดูได้ที่ 2026 Readiness Scan — ตรวจให้ฟรี รู้ผลใน 2 วันทำการ คุณจะได้รู้ว่ามีอะไรค้างอยู่ก่อนที่ผู้ตรวจจะเจอครับ

ISO 9001 คืออะไร อธิบายแบบง่าย ๆ → | ดูบริการที่ปรึกษา ISO 9001:2026 →

คำถามที่พบบ่อย

QMR ต้องมีใบรับรองหรือต้องผ่านอบรมอะไรไหม

มาตรฐานไม่ได้กำหนดว่า QMR ต้องผ่านหลักสูตรใดครับ แต่กำหนดว่าคนที่ทำงานกระทบคุณภาพต้องมีความสามารถเพียงพอ และองค์กรต้องมีหลักฐานเรื่องนี้ (ข้อ 7.2) ในทางปฏิบัติหลักฐานที่ผู้ตรวจยอมรับง่ายที่สุดคือใบผ่านการอบรมข้อกำหนดและหลักสูตรผู้ตรวจประเมินภายใน

QMR กับ QA ต่างกันอย่างไร

QA ดูคุณภาพของสินค้าครับ ตรวจของ ตรวจงาน ตัดสินว่าผ่านหรือไม่ผ่าน ส่วน QMR ดูคุณภาพของระบบ คือดูว่าทั้งองค์กรทำงานตามที่เขียนไว้หรือเปล่า หลายองค์กรให้คนเดียวทำทั้งสองตำแหน่ง ซึ่งทำได้ แต่ต้องระวังตอนตรวจภายใน เพราะจะกลายเป็นตรวจงานตัวเอง

องค์กรจะไม่ตั้ง QMR เลยได้ไหม

ได้ครับ ตั้งแต่ฉบับ 2015 เป็นต้นมา มาตรฐานอนุญาตให้กระจายหน้าที่ไปหลายคนได้ เช่น ให้ฝ่ายผลิตดูข้อ 8 ฝ่ายบุคคลดูข้อ 7.2 สิ่งที่ต้องมีคือหลักฐานว่ามอบหมายครบทุกหน้าที่และทุกคนรู้ว่าตัวเองรับผิดชอบอะไร ข้อควรระวังคือเวลาผู้ตรวจมา เขาจะต้องไล่ถามหลายคนแทนที่จะถามคนเดียว

QMR ลาออกกะทันหัน ต้องทำอย่างไร

สิ่งที่ต้องรีบทำคือออกคำสั่งแต่งตั้งคนใหม่ และแจ้งให้ทุกฝ่ายทราบครับ เพราะข้อ 5.3 กำหนดให้มอบหมายและสื่อสารความรับผิดชอบให้ชัดเจน ถ้าตำแหน่งว่างอยู่ตอนผู้ตรวจมา แล้วไม่มีใครตอบได้ว่าใครดูแลระบบ นั่นเป็นจุดที่ออก NC (Nonconformity) ได้

ฉบับ 2026 จะเอาตำแหน่ง QMR กลับมาบังคับไหม

ไม่ครับ ข้อ 5.3 ในฉบับ 2026 ยังเป็นการมอบหมายหน้าที่เหมือนฉบับ 2015 ไม่มีการนำข้อบังคับเรื่องตัวแทนฝ่ายบริหารกลับมา สิ่งที่เปลี่ยนคือลำดับข้อย่อยและถ้อยคำในบางคำในข้อกำหนดเท่านั้นครับ