อัปเดตล่าสุด: 16 กันยายน 2569
ความแตกต่างหลักระหว่าง ISO 9001:2015 กับ ISO 9001:2026 คือฉบับใหม่ยังคงโครงสร้าง Harmonised Structure (HS) เดิมไว้ทั้งหมด แต่เพิ่มความชัดเจนในเรื่องวัฒนธรรมคุณภาพ จริยธรรม บทบาทผู้นำ และการแยกการบริหารความเสี่ยงกับโอกาสออกจากกันชัดเจนขึ้น โดยไม่ใช่การยกเครื่องระบบใหม่ทั้งหมด องค์กรที่มีระบบ ISO 9001:2015 อยู่แล้วจึงปรับตัวได้ไม่ยาก
ตารางเปรียบเทียบ ISO 9001:2015 vs ISO 9001:2026
| ข้อกำหนด | หัวข้อ | ISO 9001:2015 | ISO 9001:2026 |
|---|---|---|---|
| — | โครงสร้างมาตรฐาน | Harmonised Structure (HS) 10 ข้อกำหนด | คงโครงสร้างเดิม 10 ข้อกำหนด ไม่เปลี่ยนแปลง |
| 4.1 / 4.2 | บริบทองค์กรและผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย | กล่าวถึงในภาพกว้าง สภาพภูมิอากาศอยู่ใน Amendment ปี 2567 แยกต่างหาก | ผนวกสภาพภูมิอากาศเข้าเนื้อหาหลักโดยตรง เพิ่มข้อย่อยใหม่ใน 4.2 ให้ระบุว่า QMS จะจัดการความต้องการข้อใด |
| 5.1 | ภาวะผู้นำและวัฒนธรรมคุณภาพ | ไม่ได้ระบุวัฒนธรรมคุณภาพเป็นข้อกำหนดชัดเจน ข้อย่อยมี 10 ข้อ | เพิ่มข้อกำหนดเรื่องวัฒนธรรมคุณภาพและพฤติกรรมเชิงจริยธรรมโดยตรง ข้อย่อยเพิ่มเป็น 12 ข้อ |
| 5.2 | นโยบายคุณภาพ | ต้องสื่อสาร เข้าใจ และประยุกต์ใช้ | เพิ่มคำว่านำไปปฏิบัติ (implemented) และขยายขอบเขตผู้ที่ต้องเข้าถึงนโยบายให้กว้างขึ้น |
| 6.1 (6.1.1–6.1.3) | ความเสี่ยงและโอกาส | รวมอยู่ในข้อกำหนดเดียวกัน มี 2 อนุข้อ | แยกเป็น 3 อนุข้อ เพิ่มการวิเคราะห์และประเมิน และให้จัดการโอกาสด้วยความเข้มงวดเท่าความเสี่ยง |
| 6.3 | การวางแผนการเปลี่ยนแปลง | ข้อกำหนดพื้นฐาน จบที่การอนุมัติและดำเนินการ | เพิ่มการสื่อสาร การติดตามประเมินประสิทธิผล และการทบทวนผลของการเปลี่ยนแปลง |
| 7.1.6 / 7.2 / 7.3 | ความรู้องค์กร ความสามารถ และความตระหนักรู้ | ผูกกับความสอดคล้องของสินค้าและบริการ | ขยายเป็นผลลัพธ์ที่ตั้งใจไว้ของ QMS และเพิ่มความตระหนักรู้เรื่องวัฒนธรรมคุณภาพและจริยธรรม |
| 8.4 / 8.5.3 | การควบคุมผู้ให้บริการภายนอก | เน้นข้อกำหนดทางเทคนิคเป็นหลัก | ต้องแจ้งผู้ให้บริการภายนอกเรื่องการสื่อสารกับลูกค้าและผู้มีส่วนได้ส่วนเสียด้วย |
| 9.2 / 9.3 | การตรวจติดตามภายในและการทบทวนฝ่ายบริหาร | กำหนดขอบเขตและเกณฑ์การตรวจ | ต้องกำหนดวัตถุประสงค์การตรวจแต่ละรอบเพิ่ม และเพิ่มปัจจัยนำเข้าเรื่องความต้องการที่เปลี่ยนไปของผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย |
| Annex A | ภาคผนวก | ครอบคลุมเพียงบางหัวข้อที่เห็นว่าต้องอธิบายเพิ่ม | ปรับใหม่ทั้งหมด ครอบคลุมทุกข้อกำหนดตั้งแต่ข้อ 4 ถึง 10 |
| — | สถานะการใช้งาน | ใช้บังคับได้จริง เป็นเกณฑ์ตรวจประเมินปัจจุบัน | ประกาศใช้อย่างเป็นทางการแล้วเมื่อ 16 กันยายน 2569 เป็นฉบับที่ 6 ของมาตรฐาน |
ส่วนที่ “เหมือนเดิม” ไม่เปลี่ยนแปลง
แม้จะมีคำว่า “2026” อยู่ในชื่อมาตรฐาน แต่สิ่งที่ไม่เปลี่ยนแปลงมีมากกว่าสิ่งที่เปลี่ยน องค์กรที่มีระบบ ISO 9001:2015 อยู่แล้วยังคงใช้โครงสร้าง 10 ข้อกำหนดแบบ Harmonised Structure เดิม เอกสารหลัก เช่น Quality Manual, Procedure และ Work Instruction ส่วนใหญ่ยังใช้ได้ต่อ เพียงต้องปรับปรุงเนื้อหาบางส่วนให้ครอบคลุมประเด็นใหม่เท่านั้น ไม่ต้องรื้อระบบทั้งหมด
มาตรฐานยังระบุชัดว่าองค์กรไม่ต้องยกเลิกตำแหน่ง QMR ไม่ต้องยกเลิกคู่มือและระเบียบปฏิบัติที่มีอยู่ ไม่ต้องเปลี่ยนเลขหรือชื่อเอกสารให้ตรงกับเลขข้อกำหนดใหม่ และไม่ต้องเปลี่ยนคำศัพท์ที่องค์กรคุ้นเคย เช่น ยังใช้คำว่าบันทึกหรือผู้ขายต่อได้
ส่วนที่ “เปลี่ยนแปลงชัดเจน” ต้องเตรียมตัว
จุดที่องค์กรควรให้ความสำคัญเป็นพิเศษเมื่อวางแผนเปลี่ยนผ่านจาก ISO 9001:2015 ไปสู่ ISO 9001:2026 มี 4 ประเด็นหลัก ได้แก่
- วัฒนธรรมคุณภาพและจริยธรรม — ต้องมีหลักฐานเชิงประจักษ์ว่าผู้บริหารส่งเสริมจริง ไม่ใช่แค่เอกสารนโยบาย
- การนำนโยบายคุณภาพไปปฏิบัติ — ต้องแสดงเส้นทางเชื่อมโยงจากถ้อยคำในนโยบายไปสู่วัตถุประสงค์และกิจกรรมจริง
- การบริหารความเสี่ยงและโอกาสแยกส่วน — ต้องมีขั้นตอนวิเคราะห์และประเมิน ไม่ใช่แค่ระบุรายการ และต้องมีแผนปฏิบัติฝั่งโอกาสด้วย
- การบริหารการเปลี่ยนแปลง — ต้องครอบคลุมถึงการสื่อสาร ติดตามผล และทบทวนหลังดำเนินการ ไม่จบที่การอนุมัติ
ทั้ง 4 ประเด็นนี้ต้องใช้เวลาปรับพฤติกรรมมากกว่าปรับเอกสาร จึงควรเริ่มวางแผนตั้งแต่ตอนนี้
ดูราคา ISO 9001:2026 → | ตรวจคู่มือคุณภาพของคุณว่าต้องแก้กี่จุด →
ทำไมคนยังค้นหา “ISO 9001 2008” อยู่
แม้ ISO 9001:2008 จะถูกยกเลิกการใช้งานไปนานแล้ว แต่ยังมีการค้นหาคำนี้อยู่บ้าง ส่วนใหญ่มาจากผู้ที่กำลังทำความเข้าใจวิวัฒนาการของมาตรฐาน หรือองค์กรที่เพิ่งเริ่มศึกษาระบบ ISO 9001 เป็นครั้งแรกและสับสนระหว่างเวอร์ชันเก่ากับเวอร์ชันปัจจุบัน คำตอบคือ ฉบับ 2008 ไม่สามารถใช้ขอรับรองได้แล้ว ปัจจุบันมาตรฐานฉบับล่าสุดคือ ISO 9001:2026 ซึ่งประกาศใช้เมื่อวันที่ 16 กันยายน 2569 ส่วนองค์กรที่ถือใบรับรองฉบับ 2015 อยู่ ยังใช้ได้ตามปกติจนกว่าจะมีประกาศกำหนดเส้นตายการเปลี่ยนผ่าน
ดูสรุปทุกข้อกำหนดที่เปลี่ยนแปลงใน ISO 9001:2026 → | ดูรายการเอกสารที่ต้องส่งให้ที่ปรึกษา →
ตรวจคู่มือคุณภาพของคุณว่าต้องแก้กี่จุด
คุณจะเห็นว่าแต่ละข้อกำหนด ISO 9001:2026 เปลี่ยนจุดไหนบ้างทันทีครับ! ส่งคู่มือคุณภาพไฟล์ .docx มา
4.1 เพิ่ม shall ใหม่: ต้องพิจารณาว่าสภาพภูมิอากาศเกี่ยวข้องกับ QMS หรือไม่
6.3 การเปลี่ยนแปลง — ข้อ a) เปลี่ยน "วัตถุประสงค์" เป็น "จุดมุ่งหมาย" ข้อ b) เป็นผลกระทบต่อความสมบูรณ์ของระบบ ข้อ c) เป็นความพร้อมใช้งานของทรัพยากรและข้อมูล
ไฟล์ขึ้นเซิร์ฟเวอร์เฉพาะตอนที่ท่านกดส่งเอง แล้วลบอัตโนมัติใน 14 วัน
คำถามที่พบบ่อย
ISO 9001:2026 ต่างจาก ISO 9001:2015 มากน้อยแค่ไหน?
เป็นการปรับปรุงแบบต่อยอด ไม่ใช่การเปลี่ยนโครงสร้างใหม่ทั้งหมด ส่วนใหญ่เป็นการเพิ่มความชัดเจนเรื่องวัฒนธรรมคุณภาพ บทบาทผู้นำ และการแยกบริหารความเสี่ยงกับโอกาส โดยยังคงโครงสร้าง Harmonised Structure เดิมทั้งหมด องค์กรคุ้นเคยได้ทันที
เอกสาร QMS เดิมที่ทำตาม ISO 9001:2015 ยังใช้ได้ไหม?
ใช้ได้เป็นส่วนใหญ่ เพราะโครงสร้างหลักไม่เปลี่ยน แต่ต้องปรับปรุงเนื้อหาบางส่วน โดยเฉพาะนโยบายคุณภาพ ทะเบียนความเสี่ยงและโอกาส และระเบียบปฏิบัติเรื่องการเปลี่ยนแปลง มาตรฐานไม่ได้บังคับให้เปลี่ยนเลขหรือชื่อเอกสาร
ต้องเริ่มปรับระบบตอนไหน?
ยังไม่ต้องเร่งในวันนี้ แต่ควรเริ่มดูตั้งแต่ตอนนี้ ISO 9001:2026 ประกาศใช้อย่างเป็นทางการแล้วเมื่อวันที่ 16 กันยายน 2569 ส่วนกำหนดเส้นตายที่องค์กรซึ่งถือใบรับรองฉบับ 2015 ต้องเปลี่ยนให้เสร็จนั้น ยังไม่มีประกาศอย่างเป็นทางการออกมา (องค์กรที่เคยกำหนดเรื่องนี้คือ IAF ซึ่งยุติการดำเนินงานเมื่อ 1 มกราคม 2569) ระหว่างที่ยังไม่มีประกาศ สิ่งที่ทำได้ทันทีโดยไม่เสียเปล่าคือเทียบระบบเดิมกับข้อกำหนดฉบับใหม่ เพื่อให้รู้ล่วงหน้าว่าเอกสารของคุณต้องแก้กี่จุด
ISO 9001:2008 ยังใช้ขอรับรองได้อยู่ไหม?
ไม่ได้แล้ว ฉบับ 2008 ถูกยกเลิกไปนานแล้ว ปัจจุบันมาตรฐานฉบับล่าสุดคือ ISO 9001:2026 ซึ่งประกาศใช้เมื่อวันที่ 16 กันยายน 2569 ส่วนองค์กรที่ถือใบรับรองฉบับ 2015 อยู่ ยังใช้ใบรับรองได้ตามปกติจนกว่าจะมีประกาศกำหนดเส้นตายการเปลี่ยนผ่านออกมา
ตารางเปรียบเทียบนี้ใช้อ้างอิงในการตรวจประเมินได้เลยหรือไม่?
ใช้เป็นข้อมูลเบื้องต้นเพื่อทำความเข้าใจภาพรวมได้ แต่การตรวจประเมินจริงต้องอ้างอิงตัวมาตรฐาน ISO 9001:2026 ฉบับที่ประกาศใช้เมื่อวันที่ 16 กันยายน 2569 เท่านั้น ตารางนี้เป็นการสรุปเพื่อให้เห็นภาพรวม ไม่ได้แทนตัวมาตรฐาน และไม่ได้ครอบคลุมถ้อยคำทั้งหมดของข้อกำหนด