อัปเดตล่าสุด: 17 สิงหาคม 2569
ความแตกต่างหลักระหว่าง ISO 9001:2015 กับ ISO 9001:2026 คือฉบับใหม่ยังคงโครงสร้าง Harmonised Structure (HS) เดิมไว้ทั้งหมด แต่เพิ่มความชัดเจนในเรื่องวัฒนธรรมคุณภาพ จริยธรรม บทบาทผู้นำ และการแยกการบริหารความเสี่ยงกับโอกาสออกจากกันชัดเจนขึ้น โดยไม่ใช่การยกเครื่องระบบใหม่ทั้งหมด องค์กรที่มีระบบ ISO 9001:2015 อยู่แล้วจึงปรับตัวได้ไม่ยาก
ตารางเปรียบเทียบ ISO 9001:2015 vs ISO 9001:2026
| ข้อกำหนด | หัวข้อ | ISO 9001:2015 | ISO 9001:2026 |
|---|---|---|---|
| — | โครงสร้างมาตรฐาน | Harmonised Structure (HS) 10 ข้อกำหนด | คงโครงสร้างเดิม 10 ข้อกำหนด ไม่เปลี่ยนแปลง |
| 4.1 / 4.2 | บริบทองค์กรและผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย | กล่าวถึงในภาพกว้าง สภาพภูมิอากาศอยู่ใน Amendment ปี 2567 แยกต่างหาก | ผนวกสภาพภูมิอากาศเข้าเนื้อหาหลักโดยตรง เพิ่มข้อย่อยใหม่ใน 4.2 ให้ระบุว่า QMS จะจัดการความต้องการข้อใด |
| 5.1 | ภาวะผู้นำและวัฒนธรรมคุณภาพ | ไม่ได้ระบุวัฒนธรรมคุณภาพเป็นข้อกำหนดชัดเจน ข้อย่อยมี 10 ข้อ | เพิ่มข้อกำหนดเรื่องวัฒนธรรมคุณภาพและพฤติกรรมเชิงจริยธรรมโดยตรง ข้อย่อยเพิ่มเป็น 12 ข้อ |
| 5.2 | นโยบายคุณภาพ | ต้องสื่อสาร เข้าใจ และประยุกต์ใช้ | เพิ่มคำว่านำไปปฏิบัติ (implemented) และขยายขอบเขตผู้ที่ต้องเข้าถึงนโยบายให้กว้างขึ้น |
| 6.1 (6.1.1–6.1.3) | ความเสี่ยงและโอกาส | รวมอยู่ในข้อกำหนดเดียวกัน มี 2 อนุข้อ | แยกเป็น 3 อนุข้อ เพิ่มการวิเคราะห์และประเมิน และให้จัดการโอกาสด้วยความเข้มงวดเท่าความเสี่ยง |
| 6.3 | การวางแผนการเปลี่ยนแปลง | ข้อกำหนดพื้นฐาน จบที่การอนุมัติและดำเนินการ | เพิ่มการสื่อสาร การติดตามประเมินประสิทธิผล และการทบทวนผลของการเปลี่ยนแปลง |
| 7.1.6 / 7.2 / 7.3 | ความรู้องค์กร ความสามารถ และความตระหนักรู้ | ผูกกับความสอดคล้องของสินค้าและบริการ | ขยายเป็นผลลัพธ์ที่ตั้งใจไว้ของ QMS และเพิ่มความตระหนักรู้เรื่องวัฒนธรรมคุณภาพและจริยธรรม |
| 8.4 / 8.5.3 | การควบคุมผู้ให้บริการภายนอก | เน้นข้อกำหนดทางเทคนิคเป็นหลัก | ต้องแจ้งผู้ให้บริการภายนอกเรื่องการสื่อสารกับลูกค้าและผู้มีส่วนได้ส่วนเสียด้วย |
| 9.2 / 9.3 | การตรวจติดตามภายในและการทบทวนฝ่ายบริหาร | กำหนดขอบเขตและเกณฑ์การตรวจ | ต้องกำหนดวัตถุประสงค์การตรวจแต่ละรอบเพิ่ม และเพิ่มปัจจัยนำเข้าเรื่องความต้องการที่เปลี่ยนไปของผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย |
| Annex A | ภาคผนวก | ครอบคลุมเพียงบางหัวข้อที่เห็นว่าต้องอธิบายเพิ่ม | ปรับใหม่ทั้งหมด ครอบคลุมทุกข้อกำหนดตั้งแต่ข้อ 4 ถึง 10 |
| — | สถานะการใช้งาน | ใช้บังคับได้จริง เป็นเกณฑ์ตรวจประเมินปัจจุบัน | ผ่านขั้นตอน FDIS แล้ว คาดว่าประกาศใช้กันยายน 2569 |
ส่วนที่ “เหมือนเดิม” ไม่เปลี่ยนแปลง
แม้จะมีคำว่า “2026” อยู่ในชื่อมาตรฐาน แต่สิ่งที่ไม่เปลี่ยนแปลงมีมากกว่าสิ่งที่เปลี่ยน องค์กรที่มีระบบ ISO 9001:2015 อยู่แล้วยังคงใช้โครงสร้าง 10 ข้อกำหนดแบบ Harmonised Structure เดิม เอกสารหลัก เช่น Quality Manual, Procedure และ Work Instruction ส่วนใหญ่ยังใช้ได้ต่อ เพียงต้องปรับปรุงเนื้อหาบางส่วนให้ครอบคลุมประเด็นใหม่เท่านั้น ไม่ต้องรื้อระบบทั้งหมด
มาตรฐานยังระบุชัดว่าองค์กรไม่ต้องยกเลิกตำแหน่ง QMR ไม่ต้องยกเลิกคู่มือและระเบียบปฏิบัติที่มีอยู่ ไม่ต้องเปลี่ยนเลขหรือชื่อเอกสารให้ตรงกับเลขข้อกำหนดใหม่ และไม่ต้องเปลี่ยนคำศัพท์ที่องค์กรคุ้นเคย เช่น ยังใช้คำว่าบันทึกหรือผู้ขายต่อได้
ส่วนที่ “เปลี่ยนแปลงชัดเจน” ต้องเตรียมตัว
จุดที่องค์กรควรให้ความสำคัญเป็นพิเศษเมื่อวางแผนเปลี่ยนผ่านจาก ISO 9001:2015 ไปสู่ ISO 9001:2026 มี 4 ประเด็นหลัก ได้แก่
- วัฒนธรรมคุณภาพและจริยธรรม — ต้องมีหลักฐานเชิงประจักษ์ว่าผู้บริหารส่งเสริมจริง ไม่ใช่แค่เอกสารนโยบาย
- การนำนโยบายคุณภาพไปปฏิบัติ — ต้องแสดงเส้นทางเชื่อมโยงจากถ้อยคำในนโยบายไปสู่วัตถุประสงค์และกิจกรรมจริง
- การบริหารความเสี่ยงและโอกาสแยกส่วน — ต้องมีขั้นตอนวิเคราะห์และประเมิน ไม่ใช่แค่ระบุรายการ และต้องมีแผนปฏิบัติฝั่งโอกาสด้วย
- การบริหารการเปลี่ยนแปลง — ต้องครอบคลุมถึงการสื่อสาร ติดตามผล และทบทวนหลังดำเนินการ ไม่จบที่การอนุมัติ
ทั้ง 4 ประเด็นนี้ต้องใช้เวลาปรับพฤติกรรมมากกว่าปรับเอกสาร จึงควรเริ่มวางแผนตั้งแต่ตอนนี้
ดูบริการ: รับที่ปรึกษา ISO 9001:2026 → | ดูราคา ISO 9001:2026 →
ทำไมคนยังค้นหา “ISO 9001 2008” อยู่
แม้ ISO 9001:2008 จะถูกยกเลิกการใช้งานไปนานแล้ว (ปัจจุบันใช้ฉบับ 2015 เป็นมาตรฐานหลัก) แต่ยังมีการค้นหาคำนี้อยู่บ้าง ส่วนใหญ่มาจากผู้ที่กำลังทำความเข้าใจวิวัฒนาการของมาตรฐาน หรือองค์กรที่เพิ่งเริ่มศึกษาระบบ ISO 9001 เป็นครั้งแรกและสับสนระหว่างเวอร์ชันเก่ากับเวอร์ชันปัจจุบัน คำตอบคือ ฉบับ 2008 ไม่สามารถใช้ขอรับรองได้แล้ว องค์กรควรอ้างอิงฉบับ 2015 เป็นเกณฑ์ปัจจุบัน และเตรียมตัวสำหรับฉบับ 2026 ที่กำลังจะมาแทน
ดูสรุปทุกข้อกำหนดที่เปลี่ยนแปลงใน ISO 9001:2026 → | ดูรายการเอกสารที่ต้องส่งให้ที่ปรึกษา →
อยากรู้ว่าเอกสารระบบคุณภาพเดิมขององค์กรต้องแก้จุดไหนบ้าง? ตรวจเอกสารของคุณ ต้องแก้กี่จุด — อัปโหลดคู่มือคุณภาพหรือระเบียบปฏิบัติแล้วรู้ผลทันที · ไฟล์ไม่ถูกส่งขึ้นเซิร์ฟเวอร์ — ไม่ต้องกรอกอีเมล
คำถามที่พบบ่อย
ISO 9001:2026 ต่างจาก ISO 9001:2015 มากน้อยแค่ไหน?
เป็นการปรับปรุงแบบต่อยอด ไม่ใช่การเปลี่ยนโครงสร้างใหม่ทั้งหมด ส่วนใหญ่เป็นการเพิ่มความชัดเจนเรื่องวัฒนธรรมคุณภาพ บทบาทผู้นำ และการแยกบริหารความเสี่ยงกับโอกาส โดยยังคงโครงสร้าง Harmonised Structure เดิมทั้งหมด องค์กรคุ้นเคยได้ทันที
เอกสาร QMS เดิมที่ทำตาม ISO 9001:2015 ยังใช้ได้ไหม?
ใช้ได้เป็นส่วนใหญ่ เพราะโครงสร้างหลักไม่เปลี่ยน แต่ต้องปรับปรุงเนื้อหาบางส่วน โดยเฉพาะนโยบายคุณภาพ ทะเบียนความเสี่ยงและโอกาส และระเบียบปฏิบัติเรื่องการเปลี่ยนแปลง มาตรฐานไม่ได้บังคับให้เปลี่ยนเลขหรือชื่อเอกสาร
ต้องเริ่มปรับระบบตอนไหน?
ยังไม่จำเป็นต้องเร่งด่วน เพราะมีระยะเวลาเปลี่ยนผ่านประมาณ 3 ปีหลังประกาศใช้ (ถึงราวกันยายน 2572) แต่แนะนำให้เริ่มทำ Gap Analysis เทียบกับร่างข้อกำหนดใหม่ตั้งแต่ตอนนี้ เพื่อลดความกดดันเมื่อใกล้ถึงกำหนดเส้นตาย
ISO 9001:2008 ยังใช้ขอรับรองได้อยู่ไหม?
ไม่ได้แล้ว ฉบับ 2008 ถูกยกเลิกไปนานแล้ว ปัจจุบันมาตรฐานที่ใช้บังคับได้จริงคือ ISO 9001:2015 และกำลังจะถูกแทนที่ด้วย ISO 9001:2026 ในเดือนกันยายน 2569
ตารางเปรียบเทียบนี้ใช้อ้างอิงในการตรวจประเมินได้เลยหรือไม่?
ใช้เป็นข้อมูลเบื้องต้นเพื่อทำความเข้าใจภาพรวมได้ แต่เนื่องจาก ISO 9001:2026 ยังไม่ประกาศใช้อย่างเป็นทางการ รายละเอียดข้อกำหนดเต็มอาจมีการปรับแก้เชิงบรรณาธิการเล็กน้อยก่อนตีพิมพ์ ควรตรวจสอบกับที่ปรึกษาหรือหน่วยรับรองอีกครั้งหลังประกาศใช้จริง